Type 2 Diabetes: How Much of an Autoimmune Disease?

T cells autoimmunity diabetes immunometabolism inflammation

Journal

Frontiers in endocrinology
ISSN: 1664-2392
Titre abrégé: Front Endocrinol (Lausanne)
Pays: Switzerland
ID NLM: 101555782

Informations de publication

Date de publication:
2019
Historique:
received: 12 04 2019
accepted: 21 06 2019
entrez: 24 7 2019
pubmed: 25 7 2019
medline: 25 7 2019
Statut: epublish

Résumé

Type 2 diabetes (T2D) is characterized by a progressive status of chronic, low-grade inflammation (LGI) that accompanies the whole trajectory of the disease, from its inception to complication development. Accumulating evidence is disclosing a long list of possible "triggers" of inflammatory responses, many of which are promoted by unhealthy lifestyle choices and advanced age. Diabetic patients show an altered number and function of immune cells, of both innate and acquired immunity. Reactive autoantibodies against islet antigens can be detected in a subpopulation of patients, while emerging data are also suggesting an altered function of specific T lymphocyte populations, including T regulatory (Treg) cells. These observations led to the hypothesis that part of the inflammatory response mounting in T2D is attributable to an autoimmune phenomenon. Here, we review recent data supporting this framework, with a specific focus on both tissue resident and circulating Treg populations. We also propose that selective interception (or expansion) of T cell subsets could be an alternative avenue to dampen inappropriate inflammatory responses without compromising immune responses.

Identifiants

pubmed: 31333589
doi: 10.3389/fendo.2019.00451
pmc: PMC6620611
doi:

Types de publication

Systematic Review

Langues

eng

Pagination

451

Références

Diabetes. 2000 Jan;49(1):32-8
pubmed: 10615947
J Clin Endocrinol Metab. 2000 Mar;85(3):1316-9
pubmed: 10720082
N Engl J Med. 2001 Mar 1;344(9):655-64
pubmed: 11228281
Diabetes. 2001 Jul;50(7):1598-603
pubmed: 11423481
Diabetes. 2001 Aug;50(8):1683-90
pubmed: 11473025
Diabetologia. 2001 Jul;44(7):914-22
pubmed: 11508279
Diabetes Care. 2002 Jun;25(6):995-1001
pubmed: 12032105
Lab Invest. 2002 Jul;82(7):833-42
pubmed: 12118085
J Clin Invest. 2002 Sep;110(6):851-60
pubmed: 12235117
J Clin Invest. 2003 Dec;112(12):1821-30
pubmed: 14679177
Immunol Lett. 2003 Dec 15;90(2-3):179-86
pubmed: 14687723
Trends Immunol. 2004 Apr;25(4):193-200
pubmed: 15039046
Diabetes. 2005 Dec;54 Suppl 2:S62-7
pubmed: 16306342
Proc Natl Acad Sci U S A. 2006 Apr 18;103(16):6293-8
pubmed: 16606838
Arch Intern Med. 2006 Apr 24;166(8):902-8
pubmed: 16636217
Diabetes. 2006 Sep;55(9):2588-94
pubmed: 16936208
Endocr Rev. 2006 Dec;27(7):750-61
pubmed: 17122359
Immunity. 2007 Feb;26(2):143-5
pubmed: 17307702
Immunity. 2007 Feb;26(2):241-55
pubmed: 17307705
Diabetes. 2007 Aug;56(8):2110-5
pubmed: 17473222
Br J Dermatol. 2007 Oct;157(4):649-55
pubmed: 17627791
Clin Dermatol. 2007 Nov-Dec;25(6):574-80
pubmed: 18021895
Curr Opin Immunol. 2008 Apr;20(2):149-57
pubmed: 18434123
Nat Rev Immunol. 2008 Jul;8(7):523-32
pubmed: 18566595
Diabetes Care. 2009 Feb;32(2):245-50
pubmed: 19001190
Diabetologia. 2009 Jun;52(6):1152-63
pubmed: 19183933
Clin Transl Sci. 2008 May;1(1):36-43
pubmed: 19337387
Biochem Biophys Res Commun. 2009 Jul 10;384(4):482-5
pubmed: 19422792
Diabetes Care. 2009 Sep;32(9):1663-8
pubmed: 19542207
Diabetologia. 1991 Sep;34(9):622-5
pubmed: 1955095
Nat Med. 2009 Aug;15(8):930-9
pubmed: 19633656
Nat Med. 2009 Aug;15(8):921-9
pubmed: 19633657
Nat Rev Endocrinol. 2009 Sep;5(9):483-9
pubmed: 19636326
FEBS J. 2009 Aug;276(16):4555-68
pubmed: 19645723
Eur J Immunol. 2009 Sep;39(9):2629-35
pubmed: 19662632
Ann Intern Med. 2010 Mar 16;152(6):346-57
pubmed: 20231565
Proc Natl Acad Sci U S A. 2010 May 25;107(21):9765-70
pubmed: 20445103
Obesity (Silver Spring). 2011 Apr;19(4):743-8
pubmed: 20508627
Nat Rev Immunol. 2010 Jul;10(7):490-500
pubmed: 20559327
Diabetes Care. 2011 Jan;34(1):168-73
pubmed: 20855551
Ann Dermatol. 2010 Nov;22(4):397-403
pubmed: 21165208
J Immunol. 2011 Jan 15;186(2):1162-72
pubmed: 21169542
J Postgrad Med. 2011 Jan-Mar;57(1):78-81
pubmed: 21206113
Nat Rev Immunol. 2011 Feb;11(2):98-107
pubmed: 21233852
Nat Rev Immunol. 2011 Feb;11(2):85-97
pubmed: 21252989
PLoS One. 2011 Jan 26;6(1):e16376
pubmed: 21298111
Genes Immun. 2011 Jun;12(4):239-50
pubmed: 21390053
Arthritis Care Res (Hoboken). 2011 Apr;63(4):512-21
pubmed: 21452264
Nat Rev Immunol. 2011 Feb;11(2):81
pubmed: 21469396
Nat Med. 2011 May;17(5):610-7
pubmed: 21499269
J Clin Endocrinol Metab. 2011 Jul;96(7):2119-26
pubmed: 21508140
Expert Rev Clin Immunol. 2011 May;7(3):287-94
pubmed: 21595595
J Gen Intern Med. 2011 Nov;26(11):1336-44
pubmed: 21647746
Diabetes. 2011 Nov;60(11):2954-62
pubmed: 21911743
J Mol Med (Berl). 2012 Feb;90(2):175-86
pubmed: 21964948
Clin Exp Immunol. 2012 Jan;167(1):40-6
pubmed: 22132883
Arthritis Res Ther. 2012 Jun 12;14(3):R141
pubmed: 22691241
Nature. 2012 Jun 28;486(7404):549-53
pubmed: 22722857
Immunol Rev. 2012 Sep;249(1):14-26
pubmed: 22889212
Trends Immunol. 2012 Nov;33(11):546-53
pubmed: 22897868
Circulation. 2012 Dec 4;126(23):2739-48
pubmed: 23129601
Diabetes Care. 2013 Apr;36(4):908-13
pubmed: 23248199
Annu Rev Immunol. 2013;31:259-83
pubmed: 23298210
Immunol Rev. 2013 Mar;252(1):52-77
pubmed: 23405895
Proc Natl Acad Sci U S A. 2013 Mar 26;110(13):5133-8
pubmed: 23479618
Immunity. 2013 Mar 21;38(3):414-23
pubmed: 23521883
Curr Pharm Des. 2014;20(4):513-28
pubmed: 23565632
Vaccine. 2013 Aug 2;31(35):3603-10
pubmed: 23711934
Clin Exp Immunol. 2013 Oct;174(1):129-38
pubmed: 23731267
Ther Adv Chronic Dis. 2013 Jul;4(4):167-85
pubmed: 23819020
Nat Rev Endocrinol. 2013 Dec;9(12):750-5
pubmed: 23835371
Diabetes Obes Metab. 2013 Sep;15 Suppl 3:137-40
pubmed: 24003930
J Exp Med. 2013 Sep 23;210(10):2119-34
pubmed: 24043759
Diabetes Metab. 2013 Dec;39(6):524-31
pubmed: 24075453
Cold Spring Harb Perspect Med. 2013 Oct 01;3(10):a015669
pubmed: 24086067
Lancet. 2014 Mar 22;383(9922):1068-83
pubmed: 24315620
Immunol Lett. 2014 Oct;161(2):174-8
pubmed: 24365064
Autoimmun Rev. 2014 Jun;13(6):668-77
pubmed: 24418308
Gerontology. 2014;60(3):189-96
pubmed: 24457898
Metabolism. 2014 Apr;63(4):492-501
pubmed: 24467914
Proc Natl Acad Sci U S A. 2014 Mar 25;111(12):E1111-20
pubmed: 24610777
Immunol Rev. 2014 May;259(1):88-102
pubmed: 24712461
Mol Cells. 2014 May;37(5):365-71
pubmed: 24781408
Biochim Biophys Acta. 2014 Nov;1843(11):2563-2582
pubmed: 24892271
Autoimmun Rev. 2014 Sep;13(9):981-1000
pubmed: 25092612
PLoS One. 2014 Sep 16;9(9):e106537
pubmed: 25226365
Diabetes. 2015 Feb;64(2):593-603
pubmed: 25249575
Diabetes Metab Res Rev. 2015 May;31(4):411-20
pubmed: 25448723
Nat Immunol. 2015 Mar;16(3):276-85
pubmed: 25599561
Diabetes Metab. 2016 Feb;42(1):33-7
pubmed: 25753245
Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2015 May;25(5):437-43
pubmed: 25770762
World J Diabetes. 2015 Mar 15;6(2):345-51
pubmed: 25789117
Diabetes. 2015 Jun;64(6):1886-97
pubmed: 25999531
Vaccine. 2015 Jun 26;33(29):3306-13
pubmed: 26044491
PLoS One. 2015 Jun 25;10(6):e0128889
pubmed: 26110878
Diabetologia. 2015 Nov;58(11):2525-32
pubmed: 26208603
Eur J Immunol. 2015 Sep;45(9):2446-56
pubmed: 26220361
PLoS One. 2015 Aug 28;10(8):e0135842
pubmed: 26317499
Diabetes Obes Metab. 2016 Jan;18(1):3-5
pubmed: 26511442
Diabetes Care. 2016 Feb;39(2):179-86
pubmed: 26798148
Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2016 Apr;36(4):682-91
pubmed: 26868208
Nature. 2016 Feb 25;530(7591):434-40
pubmed: 26886799
J Biol Chem. 2016 Apr 1;291(14):7221-8
pubmed: 26887954
Front Immunol. 2016 Feb 16;7:51
pubmed: 26909081
Oncotarget. 2016 Mar 15;7(11):11945-58
pubmed: 26943583
Cell Physiol Biochem. 2016;38(3):1257-66
pubmed: 26982979
J Clin Invest. 2016 Apr 1;126(4):1181-9
pubmed: 27035809
J Inflamm Res. 2016 Apr 11;9:27-38
pubmed: 27114714
Diabetes Obes Metab. 2016 Sep;18(9):855-67
pubmed: 27161301
Nat Rev Drug Discov. 2016 Sep;15(9):639-660
pubmed: 27256476
PLoS Med. 2016 Jun 28;13(6):e1002053
pubmed: 27351487
Nat Rev Immunol. 2016 Sep;16(9):553-65
pubmed: 27396447
Oncotarget. 2016 Aug 9;7(32):50835-50844
pubmed: 27437767
Diabetes Care. 2016 Aug;39 Suppl 2:S244-52
pubmed: 27440839
Cell Death Dis. 2016 Aug 11;7(8):e2329
pubmed: 27512950
Proc Natl Acad Sci U S A. 2016 Oct 11;113(41):E6192-E6198
pubmed: 27681619
Diabetes. 2017 Apr;66(4):806-814
pubmed: 27913577
J Clin Invest. 2017 Jan 3;127(1):43-54
pubmed: 28045398
J Biol Chem. 2017 Feb 17;292(7):2903-2915
pubmed: 28077577
Nat Immunol. 2017 Mar;18(3):283-292
pubmed: 28092375
Nature. 2017 Feb 8;542(7640):177-185
pubmed: 28179656
J Clin Invest. 2017 Mar 1;127(3):1019-1030
pubmed: 28192375
Diabetes Care. 2017 May;40(5):698-701
pubmed: 28202550
Mech Ageing Dev. 2017 Dec;168:44-53
pubmed: 28259747
N Engl J Med. 2017 Apr 13;376(15):1407-1418
pubmed: 28402770
Sci Rep. 2017 Jun 7;7(1):3000
pubmed: 28592801
Nat Immunol. 2017 Jun 20;18(7):716-724
pubmed: 28632714
FEBS Lett. 2017 Oct;591(19):3119-3134
pubmed: 28649760
Diabetes Metab. 2017 Dec;43(6):536-542
pubmed: 28669512
BMC Med. 2017 Jul 19;15(1):131
pubmed: 28720102
Diabetes Metab Res Rev. 2017 Nov;33(8):
pubmed: 28731290
N Engl J Med. 2017 Sep 21;377(12):1119-1131
pubmed: 28845751
Diabetes Res Clin Pract. 2017 Dec;134:62-71
pubmed: 28987750
Nat Immunol. 2017 Oct 18;18(11):1190-1196
pubmed: 29044230
Ageing Res Rev. 2018 Jan;41:1-17
pubmed: 29081381
Lancet. 2018 Jan 27;391(10118):319-328
pubmed: 29146124
J Clin Invest. 2018 Jan 2;128(1):309-322
pubmed: 29202472
Redox Biol. 2018 May;15:170-181
pubmed: 29253812
Diabetes Care. 2018 Mar;41(3):513-521
pubmed: 29330152
Front Immunol. 2018 Jan 10;8:1960
pubmed: 29375577
BMC Infect Dis. 2018 Feb 5;18(1):67
pubmed: 29402218
Lancet Diabetes Endocrinol. 2018 May;6(5):348-349
pubmed: 29503171
Lancet Diabetes Endocrinol. 2018 May;6(5):361-369
pubmed: 29503172
Hum Vaccin Immunother. 2018;14(8):1853-1866
pubmed: 29517396
Diabetes Res Clin Pract. 2018 May;139:107-113
pubmed: 29518492
Diabetes Ther. 2018 Apr;9(2):545-550
pubmed: 29520743
Diabetologia. 2018 Jun;61(6):1333-1343
pubmed: 29589073
PLoS One. 2018 Apr 25;13(4):e0196368
pubmed: 29694426
Diabetes. 2018 Nov;67(11):2377-2388
pubmed: 29720498
Diabetes Res Clin Pract. 2018 Jul;141:140-147
pubmed: 29730387
Curr Diabetes Rev. 2019;15(3):178-187
pubmed: 30009710
Nat Rev Endocrinol. 2018 Oct;14(10):576-590
pubmed: 30046148
Diabetes Obes Metab. 2018 Nov;20(11):2515-2522
pubmed: 30073768
Sci Rep. 2018 Sep 11;8(1):13616
pubmed: 30206293
Egypt J Immunol. 2018 Jan;25(1):71-80
pubmed: 30242999
Diabetes Care. 2018 Nov;41(11):2396-2403
pubmed: 30254083
Semin Immunol. 2018 Dec;40:17-35
pubmed: 30287177
Diabetes Care. 2018 Dec;41(12):e161-e163
pubmed: 30327361
Ageing Res Rev. 2018 Dec;48:87-98
pubmed: 30336272
Proc Natl Acad Sci U S A. 2018 Nov 27;115(48):12158-12163
pubmed: 30429322
J Diabetes. 2019 Jun;11(6):484-496
pubmed: 30456822
Eur J Immunol. 2019 Feb;49(2):336-347
pubmed: 30566246
Clin Diabetes. 2019 Jan;37(1):11-34
pubmed: 30705493
Diabetes Metab Res Rev. 2019 Jul;35(5):e3137
pubmed: 30743316
Autoimmunity. 2019 Feb;52(1):27-36
pubmed: 30776930
Cell Death Dis. 2019 Mar 13;10(3):249
pubmed: 30867412
Nat Immunol. 2019 May;20(5):581-592
pubmed: 30962591
Lancet. 1977 May 14;1(8020):1025-7
pubmed: 67485
Science. 1995 Jul 28;269(5223):540-3
pubmed: 7624776
Science. 1993 Jan 1;259(5091):87-91
pubmed: 7678183
Pancreas. 1994 Sep;9(5):558-62
pubmed: 7809009
Nature. 1997 Jan 9;385(6612):119-20
pubmed: 8990109
Lancet. 1997 Nov 1;350(9087):1288-93
pubmed: 9357409
Vaccine. 1998 Jan-Feb;16(2-3):156-60
pubmed: 9607024
Nature. 1998 Aug 27;394(6696):897-901
pubmed: 9732873
Diabetes. 1999 Jan;48(1):150-7
pubmed: 9892237

Auteurs

Paola de Candia (P)

IRCCS MultiMedica, Milan, Italy.

Francesco Prattichizzo (F)

IRCCS MultiMedica, Milan, Italy.

Silvia Garavelli (S)

Laboratorio di Immunologia, Istituto di Endocrinologia e Oncologia Sperimentale, Consiglio Nazionale Delle Ricerche (IEOS-CNR), Naples, Italy.

Veronica De Rosa (V)

Laboratorio di Immunologia, Istituto di Endocrinologia e Oncologia Sperimentale, Consiglio Nazionale Delle Ricerche (IEOS-CNR), Naples, Italy.
Unità di NeuroImmunologia, Fondazione Santa Lucia, Rome, Italy.

Mario Galgani (M)

Laboratorio di Immunologia, Istituto di Endocrinologia e Oncologia Sperimentale, Consiglio Nazionale Delle Ricerche (IEOS-CNR), Naples, Italy.

Francesca Di Rella (F)

Dipartimento di Senologia, Oncologia Medica, IRCCS-Fondazione G. Pascale, Naples, Italy.

Maria Immacolata Spagnuolo (MI)

Dipartimento di Scienze Mediche Traslazionali, Università Degli Studi di Napoli "Federico II", Naples, Italy.

Alessandra Colamatteo (A)

Treg Cell Laboratory, Dipartimento di Medicina Molecolare e Biotecnologie Mediche, Università Degli Studi di Napoli "Federico II", Naples, Italy.

Clorinda Fusco (C)

Treg Cell Laboratory, Dipartimento di Medicina Molecolare e Biotecnologie Mediche, Università Degli Studi di Napoli "Federico II", Naples, Italy.

Teresa Micillo (T)

Dipartimento di Biologia, Università Degli Studi di Napoli "Federico II", Naples, Italy.

Sara Bruzzaniti (S)

Laboratorio di Immunologia, Istituto di Endocrinologia e Oncologia Sperimentale, Consiglio Nazionale Delle Ricerche (IEOS-CNR), Naples, Italy.

Antonio Ceriello (A)

IRCCS MultiMedica, Milan, Italy.
Institut D'Investigacions Biomèdiques August Pi i Sunyer (IDIBAPS), Barcelona, Spain.
Centro de Investigación Biomédica en Red de Diabetes y Enfermedades Metabólicas Asociadas (CIBERDEM), Madrid, Spain.

Annibale A Puca (AA)

IRCCS MultiMedica, Milan, Italy.
Dipartimento di Medicina e Chirurgia, Università di Salerno, Baronissi, Italy.

Giuseppe Matarese (G)

Laboratorio di Immunologia, Istituto di Endocrinologia e Oncologia Sperimentale, Consiglio Nazionale Delle Ricerche (IEOS-CNR), Naples, Italy.
Treg Cell Laboratory, Dipartimento di Medicina Molecolare e Biotecnologie Mediche, Università Degli Studi di Napoli "Federico II", Naples, Italy.

Classifications MeSH