Fractional Exhaled Nitric Oxide (FENO) in the management of asthma: a position paper of the Italian Respiratory Society (SIP/IRS) and Italian Society of Allergy, Asthma and Clinical Immunology (SIAAIC).
Asthma diagnosis
Fractional Exhaled Nitric Oxide (FENO)
asthma management
Journal
Multidisciplinary respiratory medicine
ISSN: 1828-695X
Titre abrégé: Multidiscip Respir Med
Pays: Italy
ID NLM: 101477642
Informations de publication
Date de publication:
28 Jan 2020
28 Jan 2020
Historique:
received:
04
12
2019
accepted:
05
02
2020
entrez:
10
4
2020
pubmed:
10
4
2020
medline:
10
4
2020
Statut:
epublish
Résumé
Asthma prevalence in Italy is on the rise and is estimated to be over 6% of the general population. The diagnosis of asthma can be challenging and elusive, especially in children and the last two decades has brought evidences that asthma is not a single disease but consists of various phenotypes. Symptoms can be underestimated by the patient or underreported to the clinician and physical signs can be scanty. Usual objective measures, like spirometry, are necessary but sometimes not significant. Despite proper treatment, asthma can be a very severe condition (even leading to death), however new drugs have recently become available which can be very effective in its control. Since asthma is currently thought to be caused by inflammation, a direct measure of the latter can be of paramount importance. For this purpose, the measurement of Fractional Exhaled Nitric Oxide (FE
Identifiants
pubmed: 32269772
doi: 10.4081/mrm.2020.36
pmc: PMC7137762
doi:
Types de publication
Journal Article
Langues
eng
Pagination
36Informations de copyright
©Copyright: the Author(s), 2020.
Déclaration de conflit d'intérêts
Conflict of interest: EH, SN are consultants of Circassia AB; SN is Coordinator of the Associate Editors of the Editorial Board of Multidisciplinary Respiratory Medicine. The remaining authors have no conflict of interest to declare.
Références
Allergy Asthma Proc. 2018 Sep 13;39(5):338-344
pubmed: 30103840
Clin Transl Allergy. 2019 Aug 21;9:41
pubmed: 31452870
J Allergy Clin Immunol. 2009 Nov;124(5):949-53
pubmed: 19748661
Am J Respir Crit Care Med. 2007 Aug 1;176(3):238-42
pubmed: 17478616
Eur Respir J. 2008 Mar;31(3):539-46
pubmed: 18057062
Appl Environ Microbiol. 1983 Jul;46(1):198-202
pubmed: 6351744
Exp Lung Res. 2003 Jan-Feb;29(1):17-28
pubmed: 12652813
Am J Respir Crit Care Med. 2003 Feb 1;167(3):418-24
pubmed: 12426229
Eur J Clin Invest. 2001 May;31(5):462-6
pubmed: 11380599
Thorax. 1999 Oct;54(10):947-52
pubmed: 10491460
PLoS One. 2017 Aug 31;12(8):e0183869
pubmed: 28859150
Am J Physiol Lung Cell Mol Physiol. 2007 May;292(5):L1147-54
pubmed: 17494951
Clin Mol Allergy. 2017 Apr 10;15:9
pubmed: 28400707
J Investig Allergol Clin Immunol. 2015;25(2):107-11
pubmed: 25997303
J Breath Res. 2013 Jun;7(2):026009
pubmed: 23665726
J Asthma Allergy. 2017 Mar 22;10:75-82
pubmed: 28356764
Thorax. 2018 Dec;73(12):1110-1119
pubmed: 29858277
Eur Respir J. 2015 Jan;45(1):98-106
pubmed: 25261328
Int Forum Allergy Rhinol. 2015 Oct;5(10):894-9
pubmed: 26184956
Eur Respir J. 2006 May;27(5):951-6
pubmed: 16446314
Pediatr Pulmonol. 2019 May;54(5):537-543
pubmed: 30688035
Medicine (Baltimore). 2016 Feb;95(6):e2556
pubmed: 26871775
Allergol Immunopathol (Madr). 2008 Nov-Dec;36(6):331-5
pubmed: 19150032
Eur Respir J. 2017 Apr 26;49(4):
pubmed: 28446552
Pediatr Crit Care Med. 2004 Jan;5(1):48-52
pubmed: 14697108
Chest. 2007 Dec;132(6):1876-81
pubmed: 18079221
Acta Physiol Scand. 1995 Dec;155(4):467-8
pubmed: 8719268
Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2015 Feb;15(1):49-55
pubmed: 25479318
Respiration. 2003 Nov-Dec;70(6):665-71
pubmed: 14732803
Respir Med. 2015 Aug;109(8):970-4
pubmed: 26048083
Am J Respir Crit Care Med. 1995 Aug;152(2):800-3
pubmed: 7633745
Int Arch Allergy Immunol. 2017;173(4):225-232
pubmed: 28848094
J Allergy Clin Immunol. 2005 Feb;115(2):233-42
pubmed: 15696076
Chest. 2007 May;131(5):1345-52
pubmed: 17317733
Lancet Respir Med. 2018 Jan;6(1):29-39
pubmed: 29108938
Eur Respir J. 2017 Aug 17;50(2):
pubmed: 28818874
Respir Med. 2006 Sep;100(9):1512-7
pubmed: 16504494
Eur Respir J. 2019 Jan 3;53(1):
pubmed: 30578390
Manag Care. 2018 Jul;27(7):42-48
pubmed: 29989901
Eur Respir J. 1996 Jul;9(7):1344-7
pubmed: 8836641
Allergy. 2006 Jun;61(6):717-24
pubmed: 16677241
Ann Am Thorac Soc. 2013 Dec;10(6):574-81
pubmed: 24024753
Clin Exp Allergy. 2008 Jun;38(6):936-46
pubmed: 18384429
Respir Med. 2011 Mar;105(3):386-91
pubmed: 20951017
N Engl J Med. 2018 Jun 28;378(26):2486-2496
pubmed: 29782217
Asian Pac J Allergy Immunol. 2014 Sep;32(3):218-25
pubmed: 25268339
Eur Respir J. 2012 Apr;39(4):883-92
pubmed: 22005911
Br J Pharmacol. 2009 Oct;158(3):652-64
pubmed: 19703164
Allergol Int. 2019 Apr;68(2):225-232
pubmed: 30348485
Respir Res. 2006 Jun 30;7:94
pubmed: 16813647
Ann Allergy Asthma Immunol. 2014 Dec;113(6):619-23
pubmed: 25060819
Thorax. 2000 Mar;55(3):232-4
pubmed: 10679543
Nitric Oxide. 2014 Dec 1;43:3-7
pubmed: 25153032
Respir Med. 2015 May;109(5):572-9
pubmed: 25840483
Chest. 2019 Feb;155(2):331-341
pubmed: 30359613
J Allergy Clin Immunol. 2011 Aug;128(2):412-4
pubmed: 21807253
J Allergy Clin Immunol Pract. 2017 Jan - Feb;5(1):160-164
pubmed: 27707660
Am J Respir Crit Care Med. 2009 Nov 1;180(9):846-52
pubmed: 19661244
Paediatr Respir Rev. 2012 Sep;13(3):178-83
pubmed: 22726875
Am J Physiol. 1996 Nov;271(5 Pt 1):C1424-37
pubmed: 8944624
JAMA. 2003 Jan 15;289(3):302-3
pubmed: 12525230
Clin Exp Allergy. 2012 Aug;42(8):1190-6
pubmed: 22805466
Inflamm Res. 2007 Feb;56(2):58-69
pubmed: 17431742
Expert Rev Respir Med. 2019 Jan;13(1):53-62
pubmed: 30518277
Ann Allergy Asthma Immunol. 2018 Mar;120(3):272-277.e1
pubmed: 29398244
Medicine (Baltimore). 2017 Mar;96(12):e6429
pubmed: 28328850
Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2018 Aug 21;13:2525-2532
pubmed: 30174422
J Breath Res. 2011 Sep;5(3):037111
pubmed: 21896970
Am J Respir Crit Care Med. 2005 Apr 15;171(8):912-30
pubmed: 15817806
Eur Respir J. 2012 Nov;40(5):1253-9
pubmed: 22408207
Lancet Respir Med. 2018 Jul;6(7):499-510
pubmed: 29793857
J Asthma. 2019 Sep;56(9):995-1003
pubmed: 30212239
J Biomed Opt. 2007 May-Jun;12(3):034034
pubmed: 17614742
J Asthma Allergy. 2011;4:77-86
pubmed: 21792321
Sensors (Basel). 2009;9(10):8230-62
pubmed: 22408503
J Allergy Clin Immunol Pract. 2019 May - Jun;7(5):1394-1403
pubmed: 31076057
Respirology. 2006 Jan;11(1):54-61
pubmed: 16423202
J Allergy Clin Immunol. 2014 Sep;134(3):554-9
pubmed: 24522091
Chest. 2008 Jan;133(1):169-75
pubmed: 17925422
Thorax. 2016 Jun;71(6):560-1
pubmed: 26896442
Ann Allergy Asthma Immunol. 2008 Oct;101(4):358-62
pubmed: 18939722
Eur J Clin Invest. 2011 Apr;41(4):411-6
pubmed: 21114492
Chest. 2010 Mar;137(3):658-64
pubmed: 19837820
Eur Respir Rev. 2015 Jun;24(136):204-15
pubmed: 26028633
Ann Allergy Asthma Immunol. 2009 Sep;103(3):206-11
pubmed: 19788017
Thorax. 2017 Feb;72(2):109-116
pubmed: 27388487
J Asthma. 2018 Jul;55(7):750-755
pubmed: 28846444
Cochrane Database Syst Rev. 2017 Aug 24;8:CD005603
pubmed: 28837221
Clin Transl Allergy. 2011 Aug 17;1(1):8
pubmed: 22409776
Eur Respir J. 2008 Nov;32(5):1419-20
pubmed: 18978149
Biomark Insights. 2019 Jan 31;14:1177271919826550
pubmed: 30728712
J Pediatr. 1997 Sep;131(3):381-5
pubmed: 9329413
Cochrane Database Syst Rev. 2009 Oct 07;(4):CD006340
pubmed: 19821360
Ann Allergy Asthma Immunol. 2008 Dec;101(6):608-13
pubmed: 19119704
Proc Natl Acad Sci U S A. 2009 Aug 4;106(31):12587-92
pubmed: 19625625
Med Devices (Auckl). 2016 Jun 23;9:151-60
pubmed: 27382340
Allergy. 2003 Apr;58(4):300-5
pubmed: 12708977
J Breath Res. 2019 Mar 06;13(2):021002
pubmed: 30673653
Chest. 2012 May;141(5):1267-1272
pubmed: 22016484
Chest. 2000 Apr;117(4):1085-9
pubmed: 10767244
Respir Med. 2018 Dec;145:8-13
pubmed: 30509720
Otolaryngol Head Neck Surg. 2011 Feb;144(2):159-69
pubmed: 21634057
Lung. 2019 Apr;197(2):131-137
pubmed: 30600394
Biochem Biophys Res Commun. 1991 Dec 16;181(2):852-7
pubmed: 1721811
Respir Res. 2007 Nov 15;8:82
pubmed: 18005450
Am J Rhinol Allergy. 2012 Mar-Apr;26(2):123-6
pubmed: 22487289
J Allergy (Cairo). 2012;2012:916926
pubmed: 22162708
Chest. 2009 Jul;136(1):155-162
pubmed: 19225065
Eur Respir J. 2013 Mar;41(3):664-70
pubmed: 23060628
Expert Rev Respir Med. 2010 Dec;4(6):715-21
pubmed: 21128747
Am J Rhinol Allergy. 2012 Mar-Apr;26(2):e50-4
pubmed: 22487277
Allergy. 2009 Nov;64(11):1629-34
pubmed: 19627276
Eur Respir J. 2006 Aug;28(2):339-45
pubmed: 16641119
Nitric Oxide. 2014 Aug 31;40:110-6
pubmed: 25014062
Nitric Oxide. 2019 May 1;86:48-53
pubmed: 30779991
Crit Care Med. 2000 Apr;28(4 Suppl):N37-52
pubmed: 10807315
FEBS Lett. 1993 Jul 12;326(1-3):1-3
pubmed: 8325356
Chest. 2007 Jun;131(6):1852-6
pubmed: 17565022
J Investig Allergol Clin Immunol. 2019;29(3):231-238
pubmed: 30183659
Respir Res. 2006 Jun 20;7:92
pubmed: 16787532
Eur Respir J. 2002 Jul;20(1):223-37
pubmed: 12166573
Pediatr Pulmonol. 2006 Jul;41(7):635-42
pubmed: 16703576
Allergy Asthma Immunol Res. 2019 May;11(3):367-380
pubmed: 30912326
J Allergy Clin Immunol. 2002 Mar;109(3):410-8
pubmed: 11897984
Ann Allergy Asthma Immunol. 2017 Apr;118(4):521-523.e2
pubmed: 28390588
Pediatr Allergy Immunol. 2009 Dec;20(8):780-90
pubmed: 19788537
J Asthma. 2020 Mar;57(3):335-342
pubmed: 30706744
Arch Dis Child. 1996 Oct;75(4):319-22
pubmed: 8984918
Acta Otolaryngol Suppl. 1998;539:65-70
pubmed: 10095865
J Allergy Clin Immunol. 2015 Apr;135(4):877-83.e1
pubmed: 25488689
J Asthma. 2010 Sep;47(7):810-6
pubmed: 20626311
Chest. 2008 Nov;134(5):990-995
pubmed: 18583518
Thorax. 2010 Mar;65(3):258-62
pubmed: 20335297
Pediatr Pulmonol. 2012 Feb;47(2):113-8
pubmed: 22241569
Allergy. 2010 May;65(5):636-44
pubmed: 19845572
Am J Respir Crit Care Med. 2002 Jul 15;166(2):144-5
pubmed: 12119224
Lancet. 1989 Jun 17;1(8651):1346-8
pubmed: 2567371
Health Technol Assess. 2015 Oct;19(82):1-330
pubmed: 26484874
Am J Rhinol Allergy. 2017 Nov 19;31(6):389-394
pubmed: 28927489
Ann Allergy Asthma Immunol. 2017 Dec;119(6):541-547
pubmed: 29110960
J Allergy Clin Immunol Pract. 2017 Mar - Apr;5(2):521-522
pubmed: 27888027
Allergy Asthma Proc. 2013 Sep-Oct;34(5):434-8
pubmed: 23998240
J Allergy Clin Immunol. 2003 Feb;111(2):256-62
pubmed: 12589342
Am J Respir Crit Care Med. 2012 Dec 1;186(11):1102-8
pubmed: 23024023
Pediatr Allergy Immunol. 2017 Dec;28(8):754-762
pubmed: 28892559
J Asthma. 2020 Jun;57(6):648-653
pubmed: 30969134
Int Arch Allergy Immunol. 2017;172(2):99-105
pubmed: 28253520
Pediatr Pulmonol. 2008 Feb;43(2):179-86
pubmed: 18085698
Am J Respir Crit Care Med. 2011 Sep 1;184(5):602-15
pubmed: 21885636
J Investig Allergol Clin Immunol. 2010;20(4):303-10
pubmed: 20815308
Respir Med. 2005 Aug;99(8):1015-21
pubmed: 15950143
J Breath Res. 2015 May 20;9(3):036005
pubmed: 25993061
J Asthma. 2009 Nov;46(9):955-60
pubmed: 19905926
Clin Exp Allergy. 2017 Feb;47(2):161-175
pubmed: 28036144
J Biomed Opt. 2012 Jan;17(1):017003
pubmed: 22352669
Chest. 2008 Apr;133(4):837-9
pubmed: 18398112
Eur Respir J. 2010 Jan;35(1):72-8
pubmed: 19574327
Eur Respir J. 2003 Aug;22(2):323-9
pubmed: 12952268
J Breath Res. 2019 May 03;13(3):034003
pubmed: 30861509
Am J Respir Crit Care Med. 2013 Apr 15;187(8):804-11
pubmed: 23471469
Allergy. 2013 Apr;68(4):531-8
pubmed: 23414302
Lancet. 2012 Aug 18;380(9842):651-9
pubmed: 22901886
Chest. 2013 Jan;143(1):117-122
pubmed: 22878380
J Allergy Clin Immunol. 2008 Mar;121(3):705-9
pubmed: 18177695
Eur Respir J. 2002 Jun;19(6):1015-9
pubmed: 12108850
Eur Respir J. 2009 Jun;33(6):1302-8
pubmed: 19164343
Eur Respir J. 2014 Feb;43(2):343-73
pubmed: 24337046
Allergy. 2009 Dec;64(12):1753-7
pubmed: 19712122
Respir Med. 2005 Jul;99(7):816-24
pubmed: 15939243
J Breath Res. 2012 Dec;6(4):047103
pubmed: 22677778
Biomark Med. 2013 Apr;7(2):261-6
pubmed: 23547821
Immun Inflamm Dis. 2017 Sep;5(3):261-264
pubmed: 28474411
Hypertension. 1995 Feb;25(2):186-93
pubmed: 7843768
Acta Physiol Scand Suppl. 1996;633:1-27
pubmed: 8876755
J Appl Physiol (1985). 2004 Mar;96(3):831-9
pubmed: 14766761
Curr Med Chem. 2016;23(24):2736-2745
pubmed: 27356533
Lancet Respir Med. 2018 Jul;6(7):511-525
pubmed: 29792288
Thorax. 2019 Aug;74(8):806-809
pubmed: 30940770
Respir Med. 2006 Aug;100(8):1392-6
pubmed: 16431095
Ann Allergy Asthma Immunol. 2008 Oct;101(4):407-12
pubmed: 18939730
J Breath Res. 2017 Jun 29;11(3):036001
pubmed: 28660859
J Pediatr. 1997 Mar;130(3):423-7
pubmed: 9063418
Clin Rev Allergy Immunol. 2019 Apr;56(2):219-233
pubmed: 30206782
Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2018 Feb;18(1):51-58
pubmed: 29189350
Indian Pediatr. 2016 Apr;53(4):307-10
pubmed: 27156543
Thorax. 2011 Oct;66(10):910-7
pubmed: 21106547
Chest. 2004 Oct;126(4):1054-9
pubmed: 15486363
Allergol Immunopathol (Madr). 2011 Sep-Oct;39(5):280-3
pubmed: 21236551
J Appl Physiol (1985). 1999 Oct;87(4):1260-5
pubmed: 10517750
Pediatr Pulmonol. 2013 Jun;48(6):563-70
pubmed: 23129540
Thorax. 2001 Nov;56(11):857-62
pubmed: 11641510
Clin Physiol Funct Imaging. 2011 Jul;31(4):294-9
pubmed: 21672137
Asia Pac Allergy. 2019 Jan 24;9(1):e8
pubmed: 30740356
Multidiscip Respir Med. 2013 Jul 31;8(1):50
pubmed: 23902719
J Breath Res. 2011 Sep;5(3):037108
pubmed: 21757803
J Asthma. 2020 Jan;57(1):71-78
pubmed: 30489179
Eur Respir J. 2003 Mar;21(3):433-8
pubmed: 12661997
Respir Med. 2002 Nov;96(11):895-900
pubmed: 12418587
Allergy Asthma Proc. 2016 Sep;37(5):77-83
pubmed: 27657514
Respir Med. 2012 Aug;106(8):1103-9
pubmed: 22534041
Chest. 2006 Nov;130(5):1319-25
pubmed: 17099006
Chest. 2007 Nov;132(5):1520-5
pubmed: 17890466
Cochrane Database Syst Rev. 2016 Nov 09;11:CD011439
pubmed: 27825189
Nat Med. 1995 Apr;1(4):370-3
pubmed: 7585069
Thorax. 2010 Sep;65(9):801-7
pubmed: 20805175
J Expo Sci Environ Epidemiol. 2009 Nov;19(7):674-81
pubmed: 18941479
Allergy Asthma Proc. 2014 May-Jun;35(3):241-9
pubmed: 24801467
Eur J Clin Invest. 2004 Aug;34(8):555-60
pubmed: 15305890
Respirology. 2017 Apr;22(3):466-472
pubmed: 27783458
Pediatr Pulmonol. 1999 Jan;27(1):54-8
pubmed: 10023792
Am J Respir Crit Care Med. 2019 Feb 15;199(4):454-464
pubmed: 30339770
Respir Med. 2009 Feb;103(2):296-300
pubmed: 18805684
J Allergy Clin Immunol Pract. 2019 May - Jun;7(5):1462-1468
pubmed: 30368004
Front Pediatr. 2019 Feb 21;7:41
pubmed: 30847334
Am J Respir Crit Care Med. 2013 Oct 15;188(8):913-22
pubmed: 23796196
N Engl J Med. 2017 Sep 7;377(10):936-946
pubmed: 28877011
Allergol Int. 2018 Sep;67S:S3-S11
pubmed: 29754974
Allergy Asthma Proc. 2013 May-Jun;34(3):210-9
pubmed: 23462278
Allergy. 2012 Feb;67(2):265-71
pubmed: 21999328
Am J Physiol. 1999 Feb;276(2):G315-21
pubmed: 9950804
Chest. 2013 May;143(5):1269-1276
pubmed: 23370456
J Investig Med. 2015 Mar;63(3):554-7
pubmed: 25551411
Am J Respir Crit Care Med. 2005 Aug 15;172(4):453-9
pubmed: 15901605
J Drug Assess. 2013 Apr 02;2(1):49-57
pubmed: 27536437
Chest. 2017 Jul;152(1):40-50
pubmed: 28215791
J Investig Allergol Clin Immunol. 2017;27(2):89-97
pubmed: 27564130
Eur Ann Allergy Clin Immunol. 2009 Oct;41(5):131-5
pubmed: 20101925
Chem Rev. 2004 Feb;104(2):403-18
pubmed: 14871130
Clin Chem Lab Med. 2011 Apr;49(4):587-99
pubmed: 21303302
Respir Med. 2018 Oct;143:31-38
pubmed: 30261989
Lancet. 1994 Feb 26;343(8896):518-9
pubmed: 7906764
Eur Respir J. 2016 Sep;48(3):706-14
pubmed: 27492830
Allergol Immunopathol (Madr). 2016 May-Jun;44(3):197-205
pubmed: 26589339
J Allergy Clin Immunol. 2005 Jun;115(6):1130-6
pubmed: 15940124
Am J Respir Crit Care Med. 2001 Sep 1;164(5):738-43
pubmed: 11549525
Cochrane Database Syst Rev. 2016 Sep 01;9:CD011440
pubmed: 27580628
Thorax. 2010 May;65(5):384-90
pubmed: 19996343
J Asthma. 2018 Dec;55(12):1373-1375
pubmed: 29278953
J Allergy Clin Immunol. 2011 Aug;128(2):293-300
pubmed: 21489612
Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2018 Aug 30;13:2695-2705
pubmed: 30214187
Allergy Asthma Immunol Res. 2014 Mar;6(2):169-74
pubmed: 24587955
Respir Med. 2006 Nov;100(11):1981-7
pubmed: 16584881
Br J Hosp Med (Lond). 2019 Feb 2;80(2):99-104
pubmed: 30746998
J Allergy Clin Immunol. 2017 Sep;140(3):701-709
pubmed: 28088474
Respir Med. 2019 Mar;148:49-53
pubmed: 30827474
Allergol Int. 2016 Jul;65(3):266-71
pubmed: 26822895
Pediatr Allergy Immunol. 2006 May;17(3):189-93
pubmed: 16672005
BMC Pulm Med. 2014 May 12;14:81
pubmed: 24885379
Asthma Res Pract. 2018 Aug 7;4:9
pubmed: 30094051
Int Arch Allergy Immunol. 2009;149(2):150-3
pubmed: 19127072
Eur Respir J. 1993 Oct;6(9):1368-70
pubmed: 7507065