Pancreatic Cancer Small Extracellular Vesicles (Exosomes): A Tale of Short- and Long-Distance Communication.

biomarker exosomes immune evasion metastasis pancreatic cancer sEVs small extracellular vesicle therapeutic sEVs tumor growth

Journal

Cancers
ISSN: 2072-6694
Titre abrégé: Cancers (Basel)
Pays: Switzerland
ID NLM: 101526829

Informations de publication

Date de publication:
28 Sep 2021
Historique:
received: 30 08 2021
revised: 21 09 2021
accepted: 24 09 2021
entrez: 13 10 2021
pubmed: 14 10 2021
medline: 14 10 2021
Statut: epublish

Résumé

Even with all recent advances in cancer therapy, pancreatic cancer still has a dismal 5-year survival rate of less than 7%. The most prevalent tumor subtype is pancreatic ductal adenocarcinoma (PDAC). PDACs display an extensive crosstalk with their tumor microenvironment (TME), e.g., pancreatic stellate cells, but also immune cells to regulate tumor growth, immune evasion, and metastasis. In addition to crosstalk in the local TME, PDACs were shown to induce the formation of pre-metastatic niches in different organs. Recent advances have attributed many of these interactions to intercellular communication by small extracellular vesicles (sEVs, exosomes). These nanovesicles are derived of endo-lysosomal structures (multivesicular bodies) with a size range of 30-150 nm. sEVs carry various bioactive cargos, such as proteins, lipids, DNA, mRNA, or miRNAs and act in an autocrine or paracrine fashion to educate recipient cells. In addition to tumor formation, progression, and metastasis, sEVs were described as potent biomarker platforms for diagnosis and prognosis of PDAC. Advances in sEV engineering have further indicated that sEVs might once be used as effective drug carriers. Thus, extensive sEV-based communication and applications as platform for biomarker analysis or vehicles for treatment suggest a major impact of sEVs in future PDAC research.

Identifiants

pubmed: 34638330
pii: cancers13194844
doi: 10.3390/cancers13194844
pmc: PMC8508300
pii:
doi:

Types de publication

Journal Article Review

Langues

eng

Subventions

Organisme : Deutsche Forschungsgemeinschaft
ID : 288342734
Organisme : Deutsche Forschungsgemeinschaft
ID : 380319649

Références

Oncotarget. 2016 Aug 9;7(32):51991-52002
pubmed: 27437771
Trends Immunol. 2016 Dec;37(12):855-865
pubmed: 27793569
Exp Mol Med. 2017 Jan 20;49(1):e285
pubmed: 28104913
Trends Cell Biol. 2017 Mar;27(3):172-188
pubmed: 27979573
iScience. 2020 Aug 21;23(8):101431
pubmed: 32798974
Gene. 2018 Oct 5;673:181-193
pubmed: 29913239
Cell Biosci. 2019 Feb 15;9:19
pubmed: 30815248
Nat Rev Immunol. 2020 Jan;20(1):7-24
pubmed: 31467405
Neurobiol Aging. 2014 Aug;35(8):1792-800
pubmed: 24650793
Mol Cancer. 2017 Mar 21;16(1):65
pubmed: 28320399
Biomaterials. 2021 Jan;268:120546
pubmed: 33253966
Br J Cancer. 2021 Feb;124(3):539-551
pubmed: 33106581
Cancer Cell. 2019 Mar 18;35(3):347-367
pubmed: 30889378
Pharmacol Ther. 2017 Jun;174:63-78
pubmed: 28202367
J Cell Biochem. 2020 Jan;121(1):828-839
pubmed: 31407387
Trends Biochem Sci. 2021 Feb;46(2):124-137
pubmed: 33020011
Oncogene. 2017 Mar 30;36(13):1770-1778
pubmed: 27669441
Cancers (Basel). 2020 Aug 14;12(8):
pubmed: 32823814
Nat Rev Cancer. 2007 Jun;7(6):415-28
pubmed: 17508028
Gut. 2021 Apr 7;:
pubmed: 33827783
Lancet. 2016 Jul 2;388(10039):73-85
pubmed: 26830752
Oncotarget. 2016 Oct 4;7(40):65982-65992
pubmed: 27602757
Cancer Cell Int. 2018 Jun 18;18:85
pubmed: 29946224
Int J Mol Sci. 2019 Sep 04;20(18):
pubmed: 31487880
EBioMedicine. 2020 Mar;53:102662
pubmed: 32139180
J Extracell Vesicles. 2018 Apr 15;7(1):1456888
pubmed: 29696078
Cell. 2016 Jun 2;165(6):1401-1415
pubmed: 27180906
PLoS One. 2019 May 2;14(5):e0215990
pubmed: 31048929
Cell Oncol (Dordr). 2020 Feb;43(1):123-136
pubmed: 31713003
Oncogenesis. 2017 Jun 5;6(6):e344
pubmed: 28581508
Cancer Med. 2019 Jun;8(6):2810-2822
pubmed: 31006985
Trends Biochem Sci. 2011 Apr;36(4):199-210
pubmed: 21030261
Oncogene. 2018 Jul;37(28):3822-3838
pubmed: 29643475
Med Sci Monit. 2019 Oct 07;25:7509-7517
pubmed: 31588120
Int J Mol Sci. 2019 Jan 29;20(3):
pubmed: 30699928
Radiat Oncol. 2019 Aug 8;14(1):141
pubmed: 31395068
Virchows Arch. 2013 May;462(5):541-6
pubmed: 23579431
Pancreas. 2017 Jan;46(1):1-4
pubmed: 27977625
Nat Commun. 2018 Mar 6;9(1):960
pubmed: 29511190
Oncogene. 2017 Feb 16;36(7):877-884
pubmed: 27546617
ACS Nano. 2015 Nov 24;9(11):11075-89
pubmed: 26444644
Proc Natl Acad Sci U S A. 2013 Nov 26;110(48):19414-9
pubmed: 24218614
Cancers (Basel). 2021 Jul 12;13(14):
pubmed: 34298706
J Extracell Vesicles. 2020 Apr 04;9(1):1746529
pubmed: 32341770
World J Surg Oncol. 2013 Sep 04;11:219
pubmed: 24007214
J Pathol. 2016 Oct;240(2):235-45
pubmed: 27447723
Front Oncol. 2021 Jan 14;10:621937
pubmed: 33520728
Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2017 Aug;65(4):311-323
pubmed: 28101591
Elife. 2015 Jul 01;4:e07197
pubmed: 26132860
Med Sci (Basel). 2020 Nov 04;8(4):
pubmed: 33158117
Crit Rev Biochem Mol Biol. 2010 Dec;45(6):463-87
pubmed: 20653365
Gastroenterology. 2020 Sep;159(3):1019-1035.e22
pubmed: 32446697
Int J Cancer. 2019 Oct 15;145(8):2182-2200
pubmed: 30945750
Eur J Cancer. 2011 Nov;47(17):2576-84
pubmed: 21958461
Theranostics. 2018 Nov 13;8(21):5986-5994
pubmed: 30613276
Nature. 2019 Nov;575(7782):299-309
pubmed: 31723286
Pancreas. 2017 Jan;46(1):19-27
pubmed: 27841793
Signal Transduct Target Ther. 2020 Aug 5;5(1):145
pubmed: 32759948
Nat Rev Clin Oncol. 2018 Oct;15(10):617-638
pubmed: 29795272
J Cell Mol Med. 2020 Jan;24(1):588-604
pubmed: 31724333
CA Cancer J Clin. 2020 Sep;70(5):375-403
pubmed: 32683683
Nat Rev Dis Primers. 2017 Sep 07;3:17060
pubmed: 28880010
Mol Cancer. 2019 Apr 2;18(1):75
pubmed: 30940145
Gastroenterology. 2018 May;154(6):1729-1736
pubmed: 29432727
Cell Immunol. 2014 Nov-Dec;292(1-2):65-9
pubmed: 25290620
Mol Cancer. 2019 Mar 11;18(1):39
pubmed: 30857545
Oncotarget. 2017 Sep 13;8(49):84928-84944
pubmed: 29156694
Int J Mol Sci. 2020 Aug 14;21(16):
pubmed: 32823989
Gastroenterology. 2018 Mar;154(4):820-838
pubmed: 29287624
J Transl Med. 2020 Dec 10;18(1):474
pubmed: 33302971
Transl Oncol. 2019 Nov;12(11):1395-1403
pubmed: 31400579
Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2020 Mar;17(3):153-168
pubmed: 32005945
Cancers (Basel). 2021 Apr 13;13(8):
pubmed: 33924428
J Immunother Cancer. 2019 Sep 18;7(1):255
pubmed: 31533831
Front Cell Dev Biol. 2021 Jan 11;8:607209
pubmed: 33505964
Front Physiol. 2020 Feb 14;11:78
pubmed: 32116785
J Biol Chem. 2009 Dec 4;284(49):34211-22
pubmed: 19801663
Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):
pubmed: 33066349
J Biol Chem. 2010 Jun 11;285(24):18672-83
pubmed: 20363754
Nat Rev Immunol. 2021 Aug;21(8):485-498
pubmed: 33526920
Gastroenterology. 2013 Jun;144(6):1252-61
pubmed: 23622135
Lancet Gastroenterol Hepatol. 2020 Jul;5(7):698-710
pubmed: 32135127
Trends Cancer. 2020 Sep;6(9):767-774
pubmed: 32307267
Int J Mol Sci. 2019 Jul 05;20(13):
pubmed: 31284422
J Exp Clin Cancer Res. 2019 Jul 15;38(1):310
pubmed: 31307515
Int J Biol Sci. 2021 Jan 11;17(2):549-561
pubmed: 33613112
Cell Rep. 2014 Sep 11;8(5):1432-46
pubmed: 25159140
Nature. 2017 Jun 22;546(7659):498-503
pubmed: 28607485
Br J Cancer. 2017 Feb 28;116(5):609-619
pubmed: 28152544
Nat Rev Dis Primers. 2016 Apr 21;2:16022
pubmed: 27158978
PLoS One. 2013 Aug 05;8(8):e71189
pubmed: 23940715
Cell Commun Signal. 2012 Nov 28;10(1):37
pubmed: 23190502
Br J Cancer. 2014 Aug 26;111(5):817-22
pubmed: 24755884
Immunity. 2020 Jan 14;52(1):36-54
pubmed: 31940272
Cells. 2019 Jul 15;8(7):
pubmed: 31311206
Oncotarget. 2016 Aug 23;7(34):55409-55436
pubmed: 27419629
J Biol Chem. 2014 Feb 14;289(7):3869-75
pubmed: 24398677
Cell Mol Gastroenterol Hepatol. 2018 Jan 31;5(4):627-629.e6
pubmed: 29930982
Am J Transl Res. 2019 Jun 15;11(6):3375-3383
pubmed: 31312351
Int J Cancer. 2015 Jun 1;136(11):2616-27
pubmed: 25388097
Nature. 2015 Nov 19;527(7578):329-35
pubmed: 26524530
Am J Gastroenterol. 2017 Sep;112(9):1366-1372
pubmed: 28762376
J Hepatobiliary Pancreat Sci. 2019 Feb;26(2):63-72
pubmed: 30561106
Cell Mol Immunol. 2020 Apr;17(4):323-334
pubmed: 32203193
Cells. 2021 Jun 01;10(6):
pubmed: 34205944
Int J Mol Sci. 2020 Nov 30;21(23):
pubmed: 33266269
Int J Mol Sci. 2021 Feb 23;22(4):
pubmed: 33672100
Science. 2020 Feb 7;367(6478):
pubmed: 32029601
Nat Rev Cancer. 2018 Sep;18(9):533-548
pubmed: 30002479
World J Gastroenterol. 2017 Jan 21;23(3):382-405
pubmed: 28210075
J Extracell Vesicles. 2019 Nov 4;8(1):1685634
pubmed: 31741725
Dev Cell. 2008 Jun;14(6):818-29
pubmed: 18539112
J Clin Med. 2020 Feb 06;9(2):
pubmed: 32041096
Mol Cell Proteomics. 2013 Feb;12(2):343-55
pubmed: 23161513
J Exp Med. 2010 Oct 25;207(11):2439-53
pubmed: 20876310
Nat Rev Mol Cell Biol. 2018 Apr;19(4):213-228
pubmed: 29339798
J Nanobiotechnology. 2021 Aug 12;19(1):242
pubmed: 34384440
Cancer J. 2017 Nov/Dec;23(6):321-325
pubmed: 29189327
Ann Oncol. 2017 Apr 1;28(4):741-747
pubmed: 28104621
Int J Mol Sci. 2019 Sep 11;20(18):
pubmed: 31514451
Nat Commun. 2019 Jan 16;10(1):254
pubmed: 30651550
Trends Cancer. 2019 Nov;5(11):704-723
pubmed: 31735289
Inflamm Res. 2020 May;69(5):435-451
pubmed: 32162012
Bioscience. 2015 Aug 1;65(8):783-797
pubmed: 26955082
Oncotarget. 2017 Aug 18;8(44):77028-77040
pubmed: 29100367
Nat Rev Clin Oncol. 2019 Jun;16(6):356-371
pubmed: 30705439
Clin Cancer Res. 2013 Jul 1;19(13):3600-10
pubmed: 23697990
Adv Clin Chem. 2016;74:103-41
pubmed: 27117662
J Cell Commun Signal. 2014 Jun;8(2):147-56
pubmed: 24464300
Nat Cell Biol. 2000 Feb;2(2):76-83
pubmed: 10655586
Cell Mol Life Sci. 2018 Jan;75(2):193-208
pubmed: 28733901
Trends Cancer. 2016 Jul;2(7):329-331
pubmed: 28741535
Int J Mol Sci. 2020 Oct 03;21(19):
pubmed: 33022971
J Clin Invest. 2016 Apr 1;126(4):1208-15
pubmed: 27035812
Front Immunol. 2014 Sep 16;5:442
pubmed: 25278937
Int J Cancer. 2012 Aug 1;131(3):683-91
pubmed: 21913185
Cancer Sci. 2018 Sep;109(9):2946-2956
pubmed: 30007115
Trends Cancer. 2019 Feb;5(2):128-142
pubmed: 30755305
Nat Rev Cancer. 2002 Jun;2(6):442-54
pubmed: 12189386
Dev Cell. 2021 Jul 12;56(13):1989-2006.e6
pubmed: 34118203
Cancers (Basel). 2020 Jun 25;12(6):
pubmed: 32630552
Signal Transduct Target Ther. 2021 Feb 23;6(1):75
pubmed: 33619259
Sci Rep. 2019 Mar 28;9(1):5303
pubmed: 30923340
J Cell Biol. 2016 Jul 18;214(2):197-213
pubmed: 27402952
Front Oncol. 2020 Feb 25;10:188
pubmed: 32161718
Cancers (Basel). 2020 Oct 21;12(10):
pubmed: 33096881
Clin Cancer Res. 2019 Mar 15;25(6):1936-1947
pubmed: 30610103
Cell. 2019 Jun 27;178(1):160-175.e27
pubmed: 31155233
J Clin Invest. 2016 Nov 1;126(11):4140-4156
pubmed: 27701147
Front Immunol. 2020 Jul 22;11:1371
pubmed: 32793192
Ann Oncol. 2018 Jan 1;29(1):223-229
pubmed: 29045505
Biochem Biophys Res Commun. 2018 Jan 1;495(1):71-77
pubmed: 29111329
Trends Cell Biol. 2009 Sep;19(9):434-46
pubmed: 19709882
Adv Exp Med Biol. 2018;1092:91-112
pubmed: 30368750
J Hematol Oncol. 2019 Jul 12;12(1):76
pubmed: 31300030
Clin Chem. 2012 Mar;58(3):610-8
pubmed: 22194634
Biochem Biophys Res Commun. 2014 Aug 22;451(2):295-301
pubmed: 25086355
Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2017 May;14(5):296-304
pubmed: 28270694
Nat Rev Clin Oncol. 2020 Sep;17(9):527-540
pubmed: 32398706
Signal Transduct Target Ther. 2020 Oct 19;5(1):242
pubmed: 33077737
Cancers (Basel). 2021 Apr 18;13(8):
pubmed: 33919517
Oncotarget. 2018 Apr 10;9(27):19006-19013
pubmed: 29721179
Annu Rev Biochem. 2019 Jun 20;88:487-514
pubmed: 31220978
J Cell Biol. 2020 Mar 2;219(3):
pubmed: 32049272
PLoS One. 2018 Nov 1;13(11):e0206759
pubmed: 30383833
Cell Physiol Biochem. 2018;51(2):610-629
pubmed: 30458449
Mol Biol Cell. 2008 Nov;19(11):4875-87
pubmed: 18799618
Trends Immunol. 2016 Mar;37(3):208-220
pubmed: 26858199
Biomaterials. 2014 Feb;35(7):2383-90
pubmed: 24345736
J Exp Clin Cancer Res. 2018 Jul 31;37(1):177
pubmed: 30064461
Lab Invest. 2010 Aug;90(8):1179-88
pubmed: 20368699
Nat Biomed Eng. 2017;1:
pubmed: 28791195
Nat Rev Immunol. 2006 Apr;6(4):295-307
pubmed: 16557261
Mol Ther. 2021 Mar 3;29(3):1226-1238
pubmed: 33221435
Trends Mol Med. 2014 Jul;20(7):385-93
pubmed: 24703619
World J Gastroenterol. 2018 Nov 21;24(43):4846-4861
pubmed: 30487695
Oncotarget. 2015 Feb 10;6(4):2366-84
pubmed: 25544774
Onco Targets Ther. 2021 Feb 26;14:1441-1451
pubmed: 33664577
Lancet. 2020 Aug 15;396(10249):499-512
pubmed: 32798493
Cancer Res. 2018 Aug 15;78(16):4586-4598
pubmed: 29880482
Nature. 2015 Jul 9;523(7559):177-82
pubmed: 26106858
Trends Immunol. 2019 Apr;40(4):310-327
pubmed: 30890304
Cancer Res. 2017 Jan 1;77(1):41-52
pubmed: 27821486
Cancers (Basel). 2020 Jun 10;12(6):
pubmed: 32532129
Cancer Gene Ther. 2017 Mar;24(3):100-105
pubmed: 27910857
Ann Surg Oncol. 2019 Jul;26(7):2104-2111
pubmed: 30820789
Life Sci. 2020 Aug 15;255:117857
pubmed: 32470446
Elife. 2016 Feb 27;5:e10250
pubmed: 26920219
Sci Rep. 2019 Dec 27;9(1):19887
pubmed: 31882721
Sci Transl Med. 2017 May 24;9(391):
pubmed: 28539469
Int J Mol Sci. 2020 Jul 31;21(15):
pubmed: 32752017
Am J Cancer Res. 2020 Jan 01;10(1):12-37
pubmed: 32064151
Cancer Cell. 2011 Apr 12;19(4):456-69
pubmed: 21481788
Cell Mol Neurobiol. 2016 Apr;36(3):301-12
pubmed: 27053351
Cancer Lett. 2020 Oct 10;490:20-30
pubmed: 32585413
EMBO J. 2010 Mar 3;29(5):871-83
pubmed: 20134403
Cancer Res. 2021 Jan 1;81(1):5-17
pubmed: 32999001
Biomed Rep. 2016 Oct;5(4):395-402
pubmed: 27699004
Annu Rev Cell Dev Biol. 2014;30:255-89
pubmed: 25288114
J Control Release. 2014 Oct 28;192:262-70
pubmed: 25084218
Exp Cell Res. 2019 Oct 1;383(1):111543
pubmed: 31374207
Cancer Lett. 2018 Sep 28;432:237-250
pubmed: 29709702
Metab Eng. 2017 Sep;43(Pt B):156-172
pubmed: 28087332
Cells. 2018 Oct 05;7(10):
pubmed: 30301152
Oncotarget. 2016 Sep 13;7(37):59173-59188
pubmed: 27385095
Cancer Res. 2010 Feb 15;70(4):1668-78
pubmed: 20124479
Nat Commun. 2020 Jul 8;11(1):3409
pubmed: 32641778
Elife. 2013 Sep 03;2:e00884
pubmed: 24015358
Nat Rev Cancer. 2017 May;17(5):302-317
pubmed: 28303905
Mol Cancer. 2021 Jun 2;20(1):83
pubmed: 34078376
J Cell Mol Med. 2021 May;25(10):4671-4683
pubmed: 33811437
J Extracell Vesicles. 2019 Aug 1;8(1):1648167
pubmed: 31489144
J Cancer. 2019 Jul 23;10(18):4397-4407
pubmed: 31413760
Onco Targets Ther. 2019 Apr 29;12:3197-3205
pubmed: 31118672
Sci Rep. 2017 Feb 15;7:42339
pubmed: 28198398
Oncotarget. 2015 Oct 6;6(30):29877-88
pubmed: 26337469
Front Oncol. 2015 Feb 20;5:44
pubmed: 25750900
Oncol Rep. 2017 Oct;38(4):2182-2188
pubmed: 28849236
Cancer Lett. 2017 May 1;393:86-93
pubmed: 28232049
Nat Cell Biol. 2015 Jun;17(6):816-26
pubmed: 25985394

Auteurs

Mareike Waldenmaier (M)

Department for Internal Medicine, University Clinic Ulm, 89081 Ulm, Germany.

Tanja Seibold (T)

Department for Internal Medicine, University Clinic Ulm, 89081 Ulm, Germany.

Thomas Seufferlein (T)

Department for Internal Medicine, University Clinic Ulm, 89081 Ulm, Germany.

Tim Eiseler (T)

Department for Internal Medicine, University Clinic Ulm, 89081 Ulm, Germany.

Classifications MeSH