Design of Recombinant Spider Silk Proteins for Cell Type Specific Binding.
bioactive peptides
bioselectivity
cell co-culture
cytophilic surfaces
gradient materials
Journal
Advanced healthcare materials
ISSN: 2192-2659
Titre abrégé: Adv Healthc Mater
Pays: Germany
ID NLM: 101581613
Informations de publication
Date de publication:
04 2023
04 2023
Historique:
revised:
19
12
2022
received:
14
10
2022
medline:
6
4
2023
pubmed:
25
12
2022
entrez:
24
12
2022
Statut:
ppublish
Résumé
Cytophilic (cell-adhesive) materials are very important for tissue engineering and regenerative medicine. However, for engineering hierarchically organized tissue structures comprising different cell types, cell-specific attachment and guidance are decisive. In this context, materials made of recombinant spider silk proteins are promising scaffolds, since they exhibit high biocompatibility, biodegradability, and the underlying proteins can be genetically functionalized. Here, previously established spider silk variants based on the engineered Araneus diadematus fibroin 4 (eADF4(C16)) are genetically modified with cell adhesive peptide sequences from extracellular matrix proteins, including IKVAV, YIGSR, QHREDGS, and KGD. Interestingly, eADF4(C16)-KGD as one of 18 tested variants is cell-selective for C2C12 mouse myoblasts, one out of 11 tested cell lines. Co-culturing with B50 rat neuronal cells confirms the cell-specificity of eADF4(C16)-KGD material surfaces for C2C12 mouse myoblast adhesion.
Identifiants
pubmed: 36565209
doi: 10.1002/adhm.202202660
doi:
Substances chimiques
Silk
0
Arthropod Proteins
0
Recombinant Proteins
0
Fibroins
9007-76-5
Peptides
0
Types de publication
Journal Article
Research Support, Non-U.S. Gov't
Langues
eng
Sous-ensembles de citation
IM
Pagination
e2202660Informations de copyright
© 2023 The Authors. Advanced Healthcare Materials published by Wiley-VCH GmbH.
Références
a) G. Huang, F. Li, X. Zhao, Y. Ma, Y. Li, M. Lin, G. Jin, T. J. Lu, G. M. Genin, F. Xu, Chem. Rev. 2017, 117, 12764;
b) D. T. Scadden, Nature 2006, 441, 1075.
a) J. Engel, M. Chiquet, in The Extracellular Matrix: An Overview (Ed: R. P. Mecham), Springer, Berlin 2011, p. 1;
b) A. D. Theocharis, S. S. Skandalis, C. Gialeli, N. K. Karamanos, Adv. Drug Delivery Rev. 2016, 97, 4;
c) W. P. Daley, S. B. Peters, M. Larsen, J. Cell Sci. 2008, 121, 255.
D. E. Discher, D. J. Mooney, P. W. Zandstra, Science 2009, 324, 1673.
a) R. Langer, J. P. Vacanti, Science 1993, 260, 920;
b) J. L. Carvalho, P. H. de Carvalho, D. A. Gomes, A. M. de Goes, Adv. Biomater. Sci. Biomed. Appl. 2013, 11, 295;
c) C. A. Vacanti, J. P. Vacanti, Surg. Technol. Int. 1991, I, 43;
d) U. A. Stock, J. P. Vacanti, Annu. Rev. Med. 2001, 52, 443.
a) B. P. Chan, K. W. Leong, Eur. Spine J. 2008, 17, 467;
b) S. Hinderer, S. L. Layland, K. Schenke-Layland, Adv. Drug Delivery Rev. 2016, 97, 260;
c) F. J. O'Brien, Mater. Today 2011, 14, 88;
d) S. M. Choi, P. Chaudhry, S. M. Zo, S. S. Han, in Cutting-Edge Enabling Technologies for Regenerative Medicine (Eds: H. J. Chun, C. H. Park, I. K. Kwon, G. Khang), Springer, Singapore 2018, p. 161;
e) S. Pacelli, V. Manoharan, A. Desalvo, N. Lomis, K. S. Jodha, S. Prakash, A. Paul, J. Mater. Chem. B 2016, 4, 1586;
f) M. Pagel, A. G. Beck-Sickinger, Biol. Chem. 2017, 398, 3;
g) K. Borcherding, G. Schmidmaier, G. O. Hofmann, B. Wildemann, Injury 2021, 52, S106;
h) X. Zhao, in Bioactive Materials in Medicine (Eds: X. Zhao, J. M. Courtney, H. Qian), Woodhead Publishing, Cambridge, UK 2011, p. 1;
i) J. Najdanović, J. Rajković, S. Najman, in Biomaterials in Clinical Practice: Advances in Clinical Research and Medical Devices (Eds: F. Zivic, S. Affatato, M. Trajanovic, M. Schnabelrauch, N. Grujovic, K. L. Choy), Springer International Publishing, Cham 2018, p. 333;
j) S. Spiller, F. Clauder, K. Bellmann-Sickert, A. G. Beck-Sickinger, Biol. Chem. 2021, 402, 1271.
a) J. A. DeQuach, V. Mezzano, A. Miglani, S. Lange, G. M. Keller, F. Sheikh, K. L. Christman, PLoS One 2010, 5, e13039;
b) Y. Zhang, Y. He, S. Bharadwaj, N. Hammam, K. Carnagey, R. Myers, A. Atala, M. Van Dyke, Biomaterials 2009, 30, 4021;
c) D. Lam, H. A. Enright, J. Cadena, S. K. G. Peters, A. P. Sales, J. J. Osburn, D. A. Soscia, K. S. Kulp, E. K. Wheeler, N. O. Fischer, Sci. Rep. 2019, 9, 4159;
d) D. Olvera, B. N. Sathy, D. J. Kelly, ACS Biomater. Sci. Eng. 2020, 6, 5145;
e) A. Shridhar, B. G. Amsden, E. R. Gillies, L. E. Flynn, Front. Bioeng. Biotechnol. 2019, 7, 402.
a) A.-S. Mertgen, V. T. Trossmann, A. G. Guex, K. Maniura-Weber, T. Scheibel, M. Rottmar, ACS Appl. Mater. Interfaces 2020, 12, 21342;
b) K. Kyzioł, Ł. Kaczmarek, A. Kyzioł, in Handbook of Composites from Renewable Materials (Eds: V. K. Thakur, M. K. Thakur, M. R. Kessler), Scrivener Publishing, Beverly, MA 2017, p. 457;
c) R. Fraioli, S. Neubauer, F. Rechenmacher, B. M. Bosch, K. Dashnyam, J. H. Kim, R. A. Perez, H. W. Kim, F. J. Gil, M. P. Ginebra, J. M. Manero, H. Kessler, C. Mas-Moruno, Biomater. Sci. 2019, 7, 1281;
d) H. Zhang, X. Zheng, W. Ahmed, Y. Yao, J. Bai, Y. Chen, C. Gao, Biomacromolecules 2018, 19, 1746.
a) P. Jurczak, J. Witkowska, S. Rodziewicz-Motowidło, S. Lach, Adv. Colloid Interface Sci. 2020, 276, 102083;
b) H. Amani, H. Arzaghi, M. Bayandori, A. S. Dezfuli, H. Pazoki-Toroudi, A. Shafiee, L. Moradi, Adv. Mater. Interfaces 2019, 6, 1900572;
c) A. Cipitria, M. Salmeron-Sanchez, Adv. Healthcare Mater. 2017, 6, 1700052;
d) J. A. Hubbell, Curr. Opin. Biotechnol. 1999, 10, 123;
e) N. R. Richbourg, N. A. Peppas, V. I. Sikavitsas, J. Tissue Eng. Regener. Med. 2019, 13, 1275;
f) M. Salmerón-Sánchez, M. J. Dalby, Chem. Commun. 2016, 52, 13327;
g) K. Hosoyama, C. Lazurko, M. Muñoz, C. D. McTiernan, E. I. Alarcon, Front. Bioeng. Biotechnol. 2019, 7, 205;
h) N. Huettner, T. R. Dargaville, A. Forget, Trends Biotechnol. 2018, 36, 372.
a) E. Ruoslahti, M. D. Pierschbacher, Cell 1986, 44, 517;
b) M. D. Pierschbacher, E. Ruoslahti, Nature 1984, 309, 30;
c) M. D. Pierschbacher, E. G. Hayman, E. Ruoslahti, J. Cell. Biochem. 1985, 28, 115;
d) M. D. Pierschbacher, E. Ruoslahti, Proc. Natl. Acad. Sci. USA 1984, 81, 5985.
a) S. L. Bellis, Biomaterials 2011, 32, 4205;
b) U. Hersel, C. Dahmen, H. Kessler, Biomaterials 2003, 24, 4385.
a) M. Pfaff, in Integrin-Ligand Interaction, Springer, Boston, MA 1997, p. 101;
b) T. G. Kapp, F. Rechenmacher, S. Neubauer, O. V. Maltsev, E. A. Cavalcanti-Adam, R. Zarka, U. Reuning, J. Notni, H.-J. Wester, C. Mas-Moruno, J. Spatz, B. Geiger, H. Kessler, Sci. Rep. 2017, 7, 39805;
c) W. M. Han, Y. C. Jang, A. J. García, in Biomaterials Science, 4th ed. (Eds: W. R. Wagner, S. E. Sakiyama-Elbert, G. Zhang, M. J. Yaszemski), Academic Press, Cambridge, MA, USA 2020, p. 701.
a) E. Ruoslahti, Annu. Rev. Cell Dev. Biol. 1996, 12, 697;
b) K. G. Sreejalekshmi, P. D. Nair, J. Biomed. Mater. Res., Part A 2011, 96A, 477;
c) F. R. Maia, S. J. Bidarra, P. L. Granja, C. C. Barrias, Acta Biomater. 2013, 9, 8773;
d) J. Xu, D. Mosher, in The Extracellular Matrix: An Overview (Ed: R. P. Mecham), Springer, Berlin 2011, p. 41;
e) B. K. Mann, A. T. Tsai, T. Scott-Burden, J. L. West, Biomaterials 1999, 20, 2281;
f) K. M. Yamada, J. Biol. Chem. 1991, 266, 12809.
a) K. Tashiro, G. C. Sephel, B. Weeks, M. Sasaki, G. R. Martin, H. K. Kleinman, Y. Yamada, J. Biol. Chem. 1989, 264, 16174;
b) Y. Yin, W. Wang, Q. Shao, B. Li, D. Yu, X. Zhou, J. Parajuli, H. Xu, T. Qiu, A. K. Yetisen, N. Jiang, Biomater. Sci. 2021, 9, 2887;
c) R. Patel, M. Santhosh, J. K. Dash, R. Karpoormath, A. Jha, J. Kwak, M. Patel, J. H. Kim, Polym. Adv. Technol. 2019, 30, 4;
d) T. H. Perera, S. M. Howell, L. A. S. Callahan, Biomacromolecules 2019, 20, 3009;
e) W. Sun, T. Incitti, C. Migliaresi, A. Quattrone, S. Casarosa, A. Motta, J. Tissue Eng. Regener. Med. 2017, 11, 1532.
a) S. P. Massia, S. S. Rao, J. A. Hubbell, J. Biol. Chem. 1993, 268, 8053;
b) J. Graf, Y. Iwamoto, M. Sasaki, G. R. Martin, H. K. Kleinman, F. A. Robey, Y. Yamada, Cell 1987, 48, 989;
c) J. Graf, R. C. Ogle, F. A. Robey, M. Sasaki, G. R. Martin, Y. Yamada, H. K. Kleinman, Biochemistry 1987, 26, 6896;
d) H.-W. Jun, J. West, J. Biomater. Sci., Polym. Ed. 2004, 15, 73.
a) R. M. Scarborough, J. W. Rose, M. A. Hsu, D. R. Phillips, V. A. Fried, A. M. Campbell, L. Nannizzi, I. F. Charo, J. Biol. Chem. 1991, 266, 9359;
b) P. Nykvist, K. Tasanen, T. Viitasalo, J. Käpylä, J. Jokinen, L. Bruckner-Tuderman, J. Heino, J. Biol. Chem. 2001, 276, 38673;
c) H. Minoux, C. Chipot, D. Brown, B. Maigret, J. Comput.-Aided Mol. Des. 2000, 14, 317;
d) J. Salber, S. Gräter, M. Harwardt, M. Hofmann, D. Klee, J. Dujic, H. Jinghuan, J. Ding, S. Kippenberger, A. Bernd, J. Groll, J. P. Spatz, M. Möller, Small 2007, 3, 1023.
a) C. G. Knight, L. F. Morton, A. R. Peachey, D. S. Tuckwell, R. W. Farndale, M. J. Barnes, J. Biol. Chem. 2000, 275, 35;
b) W.-M. Zhang, J. Käpylä, J. S. Puranen, C. G. Knight, C.-F. Tiger, O. T. Pentikäinen, M. S. Johnson, R. W. Farndale, J. Heino, D. Gullberg, J. Biol. Chem. 2003, 278, 7270.
a) N. T. Feric, C. C. H. Cheng, M. C. Goh, V. Dudnyk, V. Di Tizio, M. Radisic, Biomater. Sci. 2014, 2, 1384;
b) L. A. Reis, L. L. Y. Chiu, J. Wu, N. Feric, C. Laschinger, A. Momen, R.-K. Li, M. Radisic, Circ.: Heart Failure 2015, 8, 333;
c) J. W. Miklas, S. M. Dallabrida, L. A. Reis, N. Ismail, M. Rupnick, M. Radisic, PLoS One 2013, 8, e72956.
a) J. A. Hubbell, S. P. Massia, N. P. Desai, P. D. Drumheller, Bio/Technology 1991, 9, 568;
b) S. P. Massia, J. A. Hubbell, J. Biol. Chem. 1992, 267, 14019;
c) Y. Liu, A. Mahara, Y. Kambe, Y.-I. Hsu, T. Yamaoka, Biomater. Sci. 2021, 9, 1034.
a) M. Mehta, C. M. Madl, S. Lee, G. N. Duda, D. J. Mooney, J. Biomed. Mater. Res., Part A 2015, 103, 3516;
b) A. Jha, E. Moore, J. Mater. Res. 2021, 37, 77.
a) T. B. Aigner, E. DeSimone, T. Scheibel, Adv. Mater. 2018, 30, 1704636;
b) S. Salehi, K. Koeck, T. Scheibel, Molecules 2020, 25, 737;
c) A. Leal-Egaña, T. Scheibel, Biotechnol. Appl. Biochem. 2010, 55, 155.
a) D. Huemmerich, C. W. Helsen, S. Quedzuweit, J. Oschmann, R. Rudolph, T. Scheibel, Biochemistry 2004, 43, 13604;
b) E. Doblhofer, T. Scheibel, J. Pharm. Sci. 2015, 104, 988;
c) S. Kumari, G. Lang, E. DeSimone, C. Spengler, V. T. Trossmann, S. Lücker, M. Hudel, K. Jacobs, N. Krämer, T. Scheibel, Mater. Today 2020, 41, 21;
d) S. Kumari, G. Lang, E. DeSimone, C. Spengler, V. T. Trossmann, S. Lücker, M. Hudel, K. Jacobs, N. Krämer, T. Scheibel, Data Brief 2020, 32, 106305;
e) T. U. Esser, V. T. Trossmann, S. Lentz, F. B. Engel, T. Scheibel, Mater Today Bio 2021, 11, 100114;
f) V. J. Neubauer, T. Scheibel, ACS Biomater. Sci. Eng. 2020, 6, 5599;
g) S. Wohlrab, S. Müller, A. Schmidt, S. Neubauer, H. Kessler, A. Leal-Egaña, T. Scheibel, Biomaterials 2012, 33, 6650;
h) M. B. Elsner, H. M. Herold, S. Müller-Herrmann, H. Bargel, T. Scheibel, Biomater. Sci. 2015, 3, 543.
J. D. Humphries, A. Byron, M. J. Humphries, J. Cell Sci. 2006, 119, 3901.
a) T.-Y. Cheng, M.-H. Chen, W.-H. Chang, M.-Y. Huang, T.-W. Wang, Biomaterials 2013, 34, 2005;
b) T. H. Perera, X. Lu, L. A. S. Callahan, J. Funct. Biomater. 2020, 11, 15;
c) A. Farrukh, S. Zhao, A. del Campo, Front. Mater. 2018, 5, 62;
d) A. Farrukh, J. I. Paez, M. Salierno, W. Fan, B. Berninger, A. del Campo, Biomacromolecules 2017, 18, 906;
e) A. Farrukh, F. Ortega, W. Fan, N. Marichal, J. I. Paez, B. Berninger, A. d. Campo, M. J. Salierno, Stem Cell Rep. 2017, 9, 1432;
f) S. K. Powell, J. Rao, E. Roque, M. Nomizu, Y. Kuratomi, Y. Yamada, H. K. Kleinman, J. Neurosci. Res. 2000, 61, 302;
g) M. Nomizu, B. S. Weeks, C. A. Weston, W. H. Kim, H. K. Kleinman, Y. Yamada, FEBS Lett. 1995, 365, 227;
h) M. Yamada, Y. Kadoya, S. Kasai, K. Kato, M. Mochizuki, N. Nishi, N. Watanabe, H. K. Kleinman, Y. Yamada, M. Nomizu, FEBS Lett. 2002, 530, 48;
i) R. A. Que, J. Arulmoli, N. A. Da Silva, L. A. Flanagan, S.-W. Wang, J. Biomed. Mater. Res., Part A 2018, 106, 1363;
j) Y. Wu, Q. Zheng, J. Du, Y. Song, B. Wu, X. Guo, J. Huazhong Univ. Sci. Technol., Med. Sci. 2006, 26, 594;
k) I. C. Yasa, N. Gunduz, M. Kilinc, M. O. Guler, A. B. Tekinay, Sci. Rep. 2015, 5, 16460;
l) M. Widhe, U. Johansson, C.-O. Hillerdahl, M. Hedhammar, Biomaterials 2013, 34, 8223;
m) G. A. Silva, C. Czeisler, K. L. Niece, E. Beniash, D. A. Harrington, J. A. Kessler, S. I. Stupp, Science 2004, 303, 1352;
n) B. Li, T. Qiu, P. Zhang, X. Wang, Y. Yin, S. Li, Cell Proliferation 2014, 47, 133;
o) E. Sieni, B. Bazzolo, F. Pieretti, A. Zamuner, A. Tasso, M. Dettin, M. T. Conconi, Bioelectrochemistry 2020, 136, 107626.
a) M. Matsuzawa, F. F. Weight, R. S. Potember, P. Liesi, Int. J. Dev. Neurosci. 1996, 14, 283;
b) M. J. Cooke, T. Zahir, S. R. Phillips, D. S. Shah, D. Athey, J. H. Lakey, M. S. Shoichet, S. A. Przyborski, J. Biomed. Mater. Res., Part A 2010, 93, 824;
c) W. Wang, L. Guo, Y. Yu, Z. Chen, R. Zhou, Z. Yuan, J. Biomed. Mater. Res., Part A 2015, 103, 1703;
d) Y. Iwamoto, F. A. Robey, J. Graf, M. Sasaki, H. K. Kleinman, Y. Yamada, G. R. Martin, Science 1987, 238, 1132;
e) G. Sarfati, T. Dvir, M. Elkabets, R. N. Apte, S. Cohen, Biomaterials 2011, 32, 152.
a) F. Rask, S. M. Dallabrida, N. S. Ismail, Z. Amoozgar, Y. Yeo, M. A. Rupnick, M. Radisic, J. Biomed. Mater. Res., Part A 2010, 95A, 105;
b) F. Rask, A. Mihic, L. Reis, S. M. Dallabrida, N. S. Ismail, K. Sider, C. A. Simmons, M. A. Rupnick, R. D. Weisel, R.-K. Li, M. Radisic, Soft Matter 2010, 6, 5089;
c) L. A. Reis, L. L. Y. Chiu, Y. Liang, K. Hyunh, A. Momen, M. Radisic, Acta Biomater. 2012, 8, 1022;
d) H. Cai, F.-Y. Wu, Q.-L. Wang, P. Xu, F.-F. Mou, S.-J. Shao, Z.-R. Luo, J. Zhu, S.-S. Xuan, R. Lu, H.-D. Guo, FASEB J. 2019, 33, 8306;
e) S. Mandla, L. D. Huyer, Y. Wang, M. Radisic, ACS Biomater. Sci. Eng. 2019, 5, 4542;
f) Y. Xiao, L. A. Reis, N. Feric, E. J. Knee, J. Gu, S. Cao, C. Laschinger, C. Londono, J. Antolovich, A. P. McGuigan, M. Radisic, Proc. Natl. Acad. Sci. USA 2016, 113, E5792;
g) L. T. Dang, N. T. Feric, C. Laschinger, W. Y. Chang, B. Zhang, G. A. Wood, W. L. Stanford, M. Radisic, Biomaterials 2014, 35, 7786.
a) K. Oshikawa, S. Terada, J. Biochem. 1999, 125, 31;
b) K. Tasanen, J. A. Eble, M. Aumailley, H. Schumann, J. Baetge, H. Tu, P. Bruckner, L. Bruckner-Tuderman, J. Biol. Chem. 2000, 275, 3093.
a) R. Mhanna, E. Öztürk, Q. Vallmajo-Martin, C. Millan, M. Müller, M. Zenobi-Wong, Tissue Eng., Part A 2014, 20, 1165;
b) P. Castillo-Briceño, D. Bihan, M. Nilges, S. Hamaia, J. Meseguer, A. García-Ayala, R. W. Farndale, V. Mulero, Mol. Immunol. 2011, 48, 826.
a) H.-B. Lin, W. Sun, D. F. Mosher, C. García-Echeverría, K. Schaufelberger, P. I. Lelkes, S. L. Cooper, J. Biomed. Mater. Res. 1994, 28, 329;
b) H.-B. Lin, C. García-Echeverría, S. Asakura, W. Sun, D. F. Mosher, S. L. Cooper, Biomaterials 1992, 13, 905.
a) G. L. Rosano, E. A. Ceccarelli, Front. Microbiol. 2014, 5, 172;
b) S. Sahdev, S. K. Khattar, K. S. Saini, Mol. Cell. Biochem. 2008, 307, 249.
S. Hosseini, S. O. Martinez-Chapa, in Fundamentals of MALDI-ToF-MS Analysis: Applications in Bio-diagnosis Tissue Engineering and Drug Delivery, Springer, Singapore 2017, p. 1.
F. R. Blattner, G. Plunkett 3rd, C. A. Bloch, N. T. Perna, V. Burland, M. Riley, J. Collado-Vides, J. D. Glasner, C. K. Rode, G. F. Mayhew, J. Gregor, N. W. Davis, H. A. Kirkpatrick, M. A. Goeden, D. J. Rose, B. Mau, Y. Shao, Science 1997, 277, 1453.
K. Spieß, S. Wohlrab, T. Scheibel, Soft Matter 2010, 6, 4168.
J. Petzold, T. B. Aigner, F. Touska, K. Zimmermann, T. Scheibel, F. B. Engel, Adv. Funct. Mater. 2017, 27, 1701427.
S. Wohlrab, K. Spieß, T. Scheibel, J. Mater. Chem. 2012, 22, 22050.
a) J. G. Steele, G. Johnson, W. D. Norris, P. A. Underwood, Biomaterials 1991, 12, 531;
b) P. A. Underwood, F. A. Bennett, J. Cell Sci. 1989, 93, 641;
c) P. A. Underwood, P. A. Bean, Cells Mater. 1996, 6, 20;
d) P. A. Underwood, P. A. Bean, S. M. Mitchell, J. M. Whitelock, J. Immunol. Methods 2001, 247, 217;
e) M. Widhe, N. D. Shalaly, M. Hedhammar, Biomaterials 2016, 74, 256;
f) M. Widhe, H. Bysell, S. Nystedt, I. Schenning, M. Malmsten, J. Johansson, A. Rising, M. Hedhammar, Biomaterials 2010, 31, 9575.
a) D. Steiner, S. Winkler, S. Heltmann-Meyer, V. T. Trossmann, T. Fey, T. Scheibel, R. E. Horch, A. Arkudas, Biofabrication 2021, 13, 045003;
b) P. H. Zeplin, N. C. Maksimovikj, M. C. Jordan, J. Nickel, G. Lang, A. H. Leimer, L. Römer, T. Scheibel, Adv. Funct. Mater. 2014, 24, 2658;
c) M. Lucke, I. Mottas, T. Herbst, C. Hotz, L. Römer, M. Schierling, H. M. Herold, U. Slotta, T. Spinetti, T. Scheibel, G. Winter, C. Bourquin, J. Engert, Biomaterials 2018, 172, 105.
a) A. Leal-Egaña, G. Lang, C. Mauerer, J. Wickinghoff, M. Weber, S. Geimer, T. Scheibel, Adv. Eng. Mater. 2012, 14, B67;
b) C. B. Borkner, S. Wohlrab, E. Möller, G. Lang, T. Scheibel, ACS Biomater. Sci. Eng. 2017, 3, 767;
c) P. H. Zeplin, A.-K. Berninger, N. C. Maksimovikj, P. Van Gelder, T. Scheibel, H. Walles, Handchirurgie Mikrochirurgie Plastische Chirurgie 2014, 46, 336.
I. Pountos, M. Panteli, A. Lampropoulos, E. Jones, G. M. Calori, P. V. Giannoudis, BMC Med. 2016, 14, 103.
a) J. P. M. Kramer, T. B. Aigner, J. Petzold, K. Roshanbinfar, T. Scheibel, F. B. Engel, Sci. Rep. 2020, 10, 8789;
b) K. Schacht, T. Jüngst, M. Schweinlin, A. Ewald, J. Groll, T. Scheibel, Angew. Chem., Int. Ed. 2015, 54, 2816.
a) E. Bini, C. W. P. Foo, J. Huang, V. Karageorgiou, B. Kitchel, D. L. Kaplan, Biomacromolecules 2006, 7, 3139;
b) J. Zhao, H. Qiu, D.-l. Chen, W.-x. Zhang, D.-c. Zhang, M. Li, Int. J. Biol. Macromol. 2013, 56, 106;
c) M. Widhe, J. Johansson, M. Hedhammar, A. Rising, Biopolymers 2012, 97, 468;
d) C. P. Tasiopoulos, L. Gustafsson, W. van der Wijngaart, M. Hedhammar, ACS Biomater. Sci. Eng. 2021, 7, 3332;
e) C. P. Tasiopoulos, M. Widhe, M. Hedhammar, ACS Appl. Mater. Interfaces 2018, 10, 14531;
f) C. P. Tasiopoulos, S. Petronis, H. Sahlin, M. Hedhammar, ACS Appl. Bio Mater. 2020, 3, 577.
a) A. Lagunas, J. Comelles, E. Martínez, E. Prats-Alfonso, G. A. Acosta, F. Albericio, J. Samitier, Nanomedicine 2012, 8, 432;
b) B. P. Harris, J. K. Kutty, E. W. Fritz, C. K. Webb, K. J. L. Burg, A. T. Metters, Langmuir 2006, 22, 4467;
c) X. Tong, J. Jiang, D. Zhu, F. Yang, ACS Biomater. Sci. Eng. 2016, 2, 845.
a) V. T. Trossmann, S. Heltmann-Meyer, H. Amouei, H. Wajant, R. E. Horch, D. Steiner, T. Scheibel, Biomacromolecules 2022, 23, 4427;
b) A. Lechner, V. T. Trossmann, T. Scheibel, Macromol. Biosci. 2021, 22, 2100390.
S. Lentz, V. T. Trossmann, C. B. Borkner, V. Beyersdorfer, M. Rottmar, T. Scheibel, ACS Appl. Mater. Interfaces 2022, 14, 31751.
a) A. Leal-Egana, A. Díaz-Cuenca, A. Boccaccini, Adv. Mater. 2013, 25, 4049;
b) A. Blau, Curr. Opin. Colloid Interface Sci. 2013, 18, 481;
c) M. De Rosa, M. Carteni', O. Petillo, A. Calarco, S. Margarucci, F. Rosso, A. De Rosa, E. Farina, P. Grippo, G. Peluso, J. Cell. Physiol. 2004, 198, 133.
U. Johansson, M. Ria, K. Åvall, N. D. Shalaly, S. V. Zaitsev, P.-O. Berggren, M. Hedhammar, PLoS One 2015, 10, e0130169.
a) M. Barczyk, S. Carracedo, D. Gullberg, Cell Tissue Res. 2009, 339, 269;
b) O. Schussler, J. C. Chachques, M. Alifano, Y. Lecarpentier, J. Cardiovasc. Transl. Res. 2021, 15, 179.
J. Heino, BioEssays 2007, 29, 1001.
R. A. Lazarus, R. S. McDowell, Curr. Opin. Biotechnol. 1993, 4, 438.
M. D. Pierschbacher, E. Ruoslahti, J. Biol. Chem. 1987, 262, 17294.
a) T. Sasagawa, T. Shimizu, S. Sekiya, Y. Haraguchi, M. Yamato, Y. Sawa, T. Okano, Biomaterials 2010, 31, 1646;
b) D. W. van der Schaft, A. C. van Spreeuwel, H. C. van Assen, F. P. Baaijens, Tissue Eng., Part A 2011, 17, 2857.
S. T. Cooper, A. L. Maxwell, E. Kizana, M. Ghoddusi, E. C. Hardeman, I. E. Alexander, D. G. Allen, K. N. North, Cell Motil. Cytoskeleton 2004, 58, 200.
a) S. Ostrovidov, S. Ahadian, J. Ramon-Azcon, V. Hosseini, T. Fujie, S. P. Parthiban, H. Shiku, T. Matsue, H. Kaji, M. Ramalingam, H. Bae, A. Khademhosseini, J. Tissue Eng. Regener. Med. 2017, 11, 582;
b) M. Das, J. W. Rumsey, N. Bhargava, M. Stancescu, J. J. Hickman, Biomaterials 2010, 31, 4880;
c) J. X. Jiang, R. C. Choi, N. L. Siow, H. H. Lee, D. C. Wan, K. W. Tsim, J. Biol. Chem. 2003, 278, 45435;
d) M. Das, J. W. Rumsey, C. A. Gregory, N. Bhargava, J. F. Kang, P. Molnar, L. Riedel, X. Guo, J. J. Hickman, Neuroscience 2007, 146, 481;
e) M. Das, J. W. Rumsey, N. Bhargava, M. Stancescu, J. J. Hickman, Biomaterials 2009, 30, 5392;
f) X. Guo, M. Gonzalez, M. Stancescu, H. H. Vandenburgh, J. J. Hickman, Biomaterials 2011, 32, 9602;
g) A. S. Smith, S. L. Passey, N. R. Martin, D. J. Player, V. Mudera, L. Greensmith, M. P. Lewis, Cells Tissues Organs 2016, 202, 143;
h) J. W. Santoso, X. Li, D. Gupta, G. C. Suh, E. Hendricks, S. Lin, S. Perry, J. K. Ichida, D. Dickman, M. L. McCain, APL Bioeng. 2021, 5, 036101.
a) E. DeSimone, K. Schacht, A. Pellert, T. Scheibel, Biofabrication 2017, 9, 044104;
b) K. Schacht, T. Scheibel, Biomacromolecules 2011, 12, 2488.
K. Spiess, R. Ene, C. D. Keenan, J. Senker, F. Kremer, T. Scheibel, J. Mater. Chem. 2011, 21, 13594.