Blood Coagulation and Thrombotic Disorders following SARS-CoV-2 Infection and COVID-19 Vaccination.

COVID-19 COVID-19 vaccines blood coagulation blood disorders cerebral venous thrombosis disseminated intravascular coagulation hemophilia thrombocytopenia thrombophilia thrombotic events thrombotic incidents

Journal

Biomedicines
ISSN: 2227-9059
Titre abrégé: Biomedicines
Pays: Switzerland
ID NLM: 101691304

Informations de publication

Date de publication:
17 Oct 2023
Historique:
received: 02 08 2023
revised: 25 09 2023
accepted: 29 09 2023
medline: 28 10 2023
pubmed: 28 10 2023
entrez: 28 10 2023
Statut: epublish

Résumé

Although abundant data confirm the efficacy and safety profile of the developed vaccines against COVID-19, there are still some concerns regarding vaccination in high-risk populations. This is especially valid for patients susceptible to thrombotic or bleeding events and hesitant people due to the fear of thrombotic incidents following vaccination. This narrative review focuses on various inherited and acquired thrombotic and coagulation disorders and the possible pathophysiologic mechanisms interacting with the coagulation system during immunization in view of the currently available safety data regarding COVID-19 vaccines. Inherited blood coagulation disorders and inherited thrombotic disorders in the light of COVID-19, as well as blood coagulation and thrombotic disorders and bleeding complications following COVID-19 vaccines, along with the possible pathogenesis hypotheses, therapeutic interventions, and imaging for diagnosing are discussed in detail. Lastly, the lack of causality between the bleeding and thrombotic events and COVID-19 vaccines is debated, but still emphasizes the importance of vaccination against COVID-19, outweighing the minimal risk of potential rare adverse events associated with coagulation.

Identifiants

pubmed: 37893186
pii: biomedicines11102813
doi: 10.3390/biomedicines11102813
pmc: PMC10604891
pii:
doi:

Types de publication

Journal Article Review

Langues

eng

Subventions

Organisme : European Union-NextGenerationEU, through the National Recovery and Resilience Plan of the Republic of Bulgaria
ID : BG-RRP-2.004-0008

Références

Front Pharmacol. 2023 Mar 24;14:1118203
pubmed: 37033631
MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2022 Jan 21;71(3):90-95
pubmed: 35051137
BMJ. 2021 Apr 21;373:n1046
pubmed: 33883164
Medicines (Basel). 2022 Mar 02;9(3):
pubmed: 35323720
Folia Med (Plovdiv). 2022 Aug 31;64(4):667-671
pubmed: 36045465
Blood Res. 2014 Jun;49(2):85-94
pubmed: 25025009
Science. 2020 Mar 13;367(6483):1260-1263
pubmed: 32075877
Vaccines (Basel). 2021 Apr 16;9(4):
pubmed: 33923530
Cochrane Database Syst Rev. 2022 Dec 7;12:CD015477
pubmed: 36473651
Am J Clin Exp Immunol. 2022 Aug 15;11(4):64-71
pubmed: 36187895
BMJ Case Rep. 2021 Jul 14;14(7):
pubmed: 34261635
Med J Aust. 2021 Jul;215(1):19-20.e1
pubmed: 34117641
Vnitr Lek. 2020 Fall;66(7):402-408
pubmed: 33380117
Mol Ther. 2008 Nov;16(11):1833-40
pubmed: 18797453
Cureus. 2021 Oct 14;13(10):e18775
pubmed: 34796065
Med Sci Monit. 2021 Apr 26;27:e932899
pubmed: 33900279
Blood. 2021 Jul 29;138(4):350-353
pubmed: 34323939
JAMA. 2021 Oct 12;326(14):1390-1399
pubmed: 34477808
Cell Res. 2020 Apr;30(4):343-355
pubmed: 32231345
Lancet. 2021 Jan 9;397(10269):99-111
pubmed: 33306989
Crit Care. 2023 Mar 1;27(1):80
pubmed: 36859355
Neurology. 2021 Nov 23;97(21):e2136-e2147
pubmed: 34610990
Thromb Haemost. 2021 Aug;121(8):982-991
pubmed: 33946120
N Engl J Med. 2021 Jun 10;384(23):2187-2201
pubmed: 33882225
J Thromb Haemost. 2021 Jun;19(6):1515-1518
pubmed: 33783953
Neurology. 2021 Jul 26;:
pubmed: 34312301
Insights Imaging. 2022 Mar 14;13(1):44
pubmed: 35286509
Clin Chem. 2005 Oct;51(10):1883-5
pubmed: 16099933
Cureus. 2022 Oct 25;14(10):e30662
pubmed: 36439567
Blood. 2021 Dec 2;138(22):2256-2268
pubmed: 34587242
Nature. 2020 Oct;586(7830):567-571
pubmed: 32756549
J Thromb Haemost. 2021 Jul;19(7):1813-1818
pubmed: 33909350
JAMA. 2021 Jul 6;326(1):35-45
pubmed: 34037666
Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2021 Feb;25(3):1663-1669
pubmed: 33629336
N Engl J Med. 2020 Jul 9;383(2):120-128
pubmed: 32437596
Case Rep Crit Care. 2022 Feb 16;2022:6804456
pubmed: 35223113
Haemophilia. 2022 Sep;28(5):687-693
pubmed: 35561276
Clin Appl Thromb Hemost. 2021 Jan-Dec;27:10760296211066942
pubmed: 34905980
J Clin Med. 2021 Apr 09;10(8):
pubmed: 33918932
Med. 2021 Aug 13;2(8):965-978.e5
pubmed: 34230920
Blood. 2021 Jul 15;138(2):190-198
pubmed: 33895804
Science. 2020 Jul 3;369(6499):77-81
pubmed: 32376603
J Vasc Surg Venous Lymphat Disord. 2022 Jan;10(1):14-17
pubmed: 34352418
Thromb Res. 2020 Jul;191:148-150
pubmed: 32381264
Thromb Res. 2022 Jun;214:115-121
pubmed: 35533526
J Pers Med. 2021 Apr 08;11(4):
pubmed: 33917902
Blood. 1999 Apr 15;93(8):2552-8
pubmed: 10194434
Therapie. 2021 Jul-Aug;76(4):369-373
pubmed: 34083026
Lancet. 2020 May 23;395(10237):1607-1608
pubmed: 32386565
Biomed Res Int. 2021 Oct 25;2021:7702863
pubmed: 34734086
Int J Infect Dis. 2022 Mar;116:154-156
pubmed: 34986404
Am J Case Rep. 2021 Jun 12;22:e932946
pubmed: 34117206
Brain Behav Immun. 2021 Jul;95:514-517
pubmed: 33857630
Transfus Apher Sci. 2023 Apr;62(2):103577
pubmed: 36151008
Arch Med Res. 2021 Oct;52(7):761-763
pubmed: 33941393
Blood Adv. 2021 Feb 9;5(3):872-888
pubmed: 33560401
Ann Neurol. 2021 Oct;90(4):627-639
pubmed: 34288044
N Engl J Med. 2021 May 20;384(20):1964-1965
pubmed: 33852795
J Neurol. 2022 Feb;269(2):583-586
pubmed: 34609603
Lancet Infect Dis. 2022 Jan;22(1):43-55
pubmed: 34480857
Int J Stroke. 2010 Oct;5(5):385-94
pubmed: 20854623
Expert Rev Cardiovasc Ther. 2021 May;19(5):413-425
pubmed: 33884942
J Thromb Haemost. 2021 Aug;19(8):1914-1921
pubmed: 34053187
Intern Emerg Med. 2021 Apr;16(3):803-804
pubmed: 33687691
Am J Hematol. 2023 Apr;98(4):566-570
pubmed: 36660880
Mediterr J Hematol Infect Dis. 2021 Mar 01;13(1):e2021048
pubmed: 34276917
Acta Neurochir (Wien). 2021 Aug;163(8):2359-2362
pubmed: 34101024
Reprod Sci. 2023 Feb;30(2):713-721
pubmed: 35986194
Haemophilia. 2008 Nov;14(6):1222-8
pubmed: 18479427
J Autoimmun. 2022 Dec;133:102915
pubmed: 36155279
Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2023 Jul;261(7):1793-1808
pubmed: 36598554
BMJ. 2021 Aug 26;374:n1931
pubmed: 34446426
Eur Respir J. 2021 Jul 1;58(1):
pubmed: 33863748
Vaccines (Basel). 2023 Jun 07;11(6):
pubmed: 37376463
BMJ Case Rep. 2021 Oct 27;14(10):
pubmed: 34706921
Front Med (Lausanne). 2021 Sep 30;8:751598
pubmed: 34660652
N Engl J Med. 2021 Nov 4;385(19):1761-1773
pubmed: 34525277
Eur J Neurol. 2021 Nov;28(11):3656-3662
pubmed: 34293217
Case Rep Med. 2022 Mar 9;2022:4819131
pubmed: 35308134
MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2021 May 07;70(18):680-684
pubmed: 33956784
J Med Cases. 2022 Jan;13(1):1-4
pubmed: 35211227
JAMA Cardiol. 2021 Dec 1;6(12):1451-1460
pubmed: 34374713
J Stroke Cerebrovasc Dis. 2021 Sep;30(9):105938
pubmed: 34171649
J Thromb Haemost. 2021 Oct;19(10):2554-2558
pubmed: 34375510
J Med Case Rep. 2023 Mar 27;17(1):125
pubmed: 36973766
Neurology. 2020 Oct 20;95(16):e2200-e2213
pubmed: 32847952
World J Clin Cases. 2023 Mar 6;11(7):1528-1548
pubmed: 36926396
Clin Med (Lond). 2022 Mar;22(2):184-186
pubmed: 35304381
J Appl Lab Med. 2021 Sep 1;6(5):1305-1315
pubmed: 33930144
Vasc Specialist Int. 2014 Dec;30(4):113-9
pubmed: 26217629
World J Diabetes. 2022 Sep 15;13(9):738-751
pubmed: 36188150
Lancet. 2021 Feb 20;397(10275):671-681
pubmed: 33545094
N Engl J Med. 2021 Jun 10;384(23):2202-2211
pubmed: 33861525
Ultraschall Med. 2021 Oct;42(5):551-552
pubmed: 34598301
Res Pract Thromb Haemost. 2022 Sep 09;6(6):e12785
pubmed: 36176309
Diagnostics (Basel). 2021 Jan 12;11(1):
pubmed: 33445602
Blood Adv. 2021 Nov 23;5(22):4662-4665
pubmed: 34587255
J Control Release. 2015 Nov 10;217:345-51
pubmed: 26264835
BMJ Open. 2022 Feb 9;12(2):e054669
pubmed: 35140157
J Am Coll Cardiol. 2021 Jul 27;78(4):408-411
pubmed: 34116145
Clin Microbiol Rev. 2020 Jun 24;33(4):
pubmed: 32580969
QJM. 2021 Dec 20;114(10):733-734
pubmed: 34432063
N Engl J Med. 2021 Feb 4;384(5):403-416
pubmed: 33378609
Eur J Intern Med. 2021 Jun;88:1-8
pubmed: 33966930
J Clin Apher. 2014 Jun;29(3):148-67
pubmed: 24136342
MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2021 Aug 13;70(32):1094-1099
pubmed: 34383735
N Engl J Med. 2005 Apr 28;352(17):1791-8
pubmed: 15858188
JAMA. 2021 Jun 22;325(24):2448-2456
pubmed: 33929487
Hepatology. 2006 Oct;44(4):1039-46
pubmed: 17006940
Br J Haematol. 2009 Apr;145(1):24-33
pubmed: 19222477
Eur Heart J. 2021 Oct 14;42(39):4053-4063
pubmed: 34545400
Nat Rev Drug Discov. 2018 Apr;17(4):261-279
pubmed: 29326426
Nat Rev Microbiol. 2013 Dec;11(12):836-48
pubmed: 24217413
N Engl J Med. 2021 Sep 16;385(12):1078-1090
pubmed: 34432976
N Engl J Med. 2020 Dec 10;383(24):2320-2332
pubmed: 32877576
Cell. 2020 Aug 6;182(3):713-721.e9
pubmed: 32778225
J Autoimmun. 2021 Dec;125:102742
pubmed: 34710832
J Neurol. 2022 Jul;269(7):3413-3419
pubmed: 35394172
Crit Care. 2020 Sep 16;24(1):559
pubmed: 32938471
J Neurol Sci. 2021 Sep 15;428:117607
pubmed: 34365148
BMJ. 2021 May 5;373:n1114
pubmed: 33952445
Lancet Reg Health Eur. 2022 Feb;13:100260
pubmed: 34927118
Br J Haematol. 2021 Aug;194(3):518-529
pubmed: 34114204
Lancet Reg Health Eur. 2022 Jan;12:100270
pubmed: 34901912
Nat Commun. 2020 Aug 14;11(1):4081
pubmed: 32796842
BMC Infect Dis. 2021 Dec 20;21(1):1275
pubmed: 34930153
Ann Transl Med. 2021 Oct;9(20):1605
pubmed: 34790811
BMJ. 2021 Apr 1;373:n883
pubmed: 33795216
Eur J Haematol. 2021 Aug;107(2):173-180
pubmed: 33987882
Haematologica. 2003 Jul;88(7):778-84
pubmed: 12857556
Blood. 2022 Jul 21;140(3):222-235
pubmed: 34986238
Front Neurol. 2021 Sep 24;12:738329
pubmed: 34630307
Rheumatology (Oxford). 2023 Oct 3;62(10):3291-3301
pubmed: 36734536
N Engl J Med. 2021 Jun 3;384(22):2092-2101
pubmed: 33835769
Acta Cardiol Sin. 2022 Nov;38(6):793-795
pubmed: 36440252
J Med Case Rep. 2021 Oct 6;15(1):496
pubmed: 34615534
Am J Emerg Med. 2022 Jan;51:427.e3-427.e4
pubmed: 34274191
Am J Hematol. 2021 May 1;96(5):534-537
pubmed: 33606296
Acta Biomed. 2019 Sep 30;90(10-S):44-46
pubmed: 31577252
Clin Appl Thromb Hemost. 2021 Jan-Dec;27:10760296211048815
pubmed: 34698582
Probl Sotsialnoi Gig Zdravookhranenniiai Istor Med. 2021 Jan;29(1):5-13
pubmed: 33591649
Lancet. 2021 Jan 9;397(10269):72-74
pubmed: 33306990
Expert Opin Biol Ther. 2020 Sep;20(9):1033-1046
pubmed: 32744917
N Engl J Med. 2021 Jun 3;384(22):2124-2130
pubmed: 33835768
Vaccine. 2022 Aug 5;40(33):4788-4795
pubmed: 35779962
J Autoimmun. 2021 Aug;122:102685
pubmed: 34174723
J Stroke Cerebrovasc Dis. 2021 Aug;30(8):105906
pubmed: 34111775
Semin Hematol. 2016 Jan;53(1):35-9
pubmed: 26805905
Vaccine. 2021 Aug 9;39(34):4784-4787
pubmed: 34272095
BMJ. 2023 May 3;381:e074778
pubmed: 37137493
Cureus. 2022 Feb 4;14(2):e21909
pubmed: 35265430
Clin Appl Thromb Hemost. 2007 Jan;13(1):14-34
pubmed: 17164493
Toxicol Rep. 2021;8:871-879
pubmed: 33898273
J Clin Med. 2022 Feb 11;11(4):
pubmed: 35207220
Zhonghua Yi Xue Za Zhi. 2022 Sep 6;102(33):2563-2566
pubmed: 36058677
Cureus. 2021 Sep 30;13(9):e18390
pubmed: 34650896
J Korean Med Sci. 2021 Jul 12;36(27):e197
pubmed: 34254476
Biomedicines. 2022 May 26;10(6):
pubmed: 35740269
Rheumatol Int. 2011 Nov;31(11):1409-17
pubmed: 21800117
N Engl J Med. 2020 Dec 31;383(27):2603-2615
pubmed: 33301246
Thromb Res. 2021 Jun;202:182-183
pubmed: 33878469
N Engl J Med. 2021 May 13;384(19):1824-1835
pubmed: 33440088
Haemophilia. 2021 Jan;27(1):41-48
pubmed: 33216448
Brain Hemorrhages. 2022 Mar;3(1):36-38
pubmed: 34901793
Hematol Rep. 2022 Dec 01;14(4):358-372
pubmed: 36547234
BMJ Case Rep. 2022 Mar 9;15(3):
pubmed: 35264381
Diagnostics (Basel). 2021 Mar 24;11(4):
pubmed: 33804914
Diagn Interv Imaging. 2021 Oct;102(10):649-650
pubmed: 33962903
Antibodies (Basel). 2022 Apr 01;11(2):
pubmed: 35466278

Auteurs

Metodija Sekulovski (M)

Department of Anesthesiology and Intensive Care, University Hospital Lozenetz, Kozyak Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.

Niya Mileva (N)

Medical Faculty, Medical University of Sofia, 1 Georgi Sofiiski Str., 1431 Sofia, Bulgaria.

Georgi Vasilev Vasilev (GV)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Clinic of Endocrinology and Metabolic Disorders, University Multiprofil Hospital Active Treatement "Sv. Georgi", 4000 Plovdiv, Bulgaria.

Dimitrina Miteva (D)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Department of Genetics, Faculty of Biology, Sofia University "St. Kliment Ohridski", 8 Dragan Tzankov Str., 1164 Sofia, Bulgaria.

Milena Gulinac (M)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Department of General and Clinical Pathology, Medical University of Plovdiv, Bul. Vasil Aprilov 15A, 4000 Plovdiv, Bulgaria.

Monika Peshevska-Sekulovska (M)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Department of Gastroenterology, University Hospital Lozenetz, 1407 Sofia, Bulgaria.

Lyubomir Chervenkov (L)

Department of Diagnostic Imaging, Medical University of Plovdiv, Bul. Vasil Aprilov 15A, 4000 Plovdiv, Bulgaria.

Hristiana Batselova (H)

Department of Epidemiology and Disaster Medicine, Medical University of Plovdiv, University Hospital "St George", 4000 Plovdiv, Bulgaria.

Georgi Hristov Vasilev (GH)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Laboratory of Hematopathology and Immunology, National Specialized Hospital for Active Treatment of Hematological Diseases, 1756 Sofia, Bulgaria.

Latchezar Tomov (L)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Department of Informatics, New Bulgarian University, Montevideo 21 Str., 1618 Sofia, Bulgaria.

Snezhina Lazova (S)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.
Pediatric Clinic, University Hospital "N. I. Pirogov", 21 "General Eduard I. Totleben" Blvd, 1606 Sofia, Bulgaria.
Department of Healthcare, Faculty of Public Health "Prof. Tsekomir Vodenicharov, MD, DSc", Medical University of Sofia, Bialo More 8 Str., 1527 Sofia, Bulgaria.

Dobrin Vassilev (D)

Faculty of Public Health and Healthcare, Ruse University Angel Kanchev, 7017 Ruse, Bulgaria.

Tsvetelina Velikova (T)

Medical Faculty, Sofia University, St. Kliment Ohridski, Kozyak 1 Str., 1407 Sofia, Bulgaria.

Classifications MeSH