Italian Association of Clinical Endocrinologists (AME) and International Chapter of Clinical Endocrinology (ICCE). Position statement for clinical practice: prolactin-secreting tumors.
Journal
European journal of endocrinology
ISSN: 1479-683X
Titre abrégé: Eur J Endocrinol
Pays: England
ID NLM: 9423848
Informations de publication
Date de publication:
03 Feb 2022
03 Feb 2022
Historique:
received:
21
09
2021
accepted:
06
01
2022
pubmed:
11
1
2022
medline:
11
2
2022
entrez:
10
1
2022
Statut:
epublish
Résumé
Prolactinomas are the most frequent pituitary adenomas. Prolactinoma may occur in different clinical settings and always require an individually tailored approach. This is the reason why a panel of Italian neuroendocrine experts was charged with the task to provide indications for the diagnostic and therapeutic approaches that can be easily applied in different contexts. The document provides 15 recommendations for diagnosis and 54 recommendations for treatment, issued according to the GRADE system. The level of agreement among panel members was formally evaluated by RAND-UCLA methodology. In the last century, prolactinomas represented the paradigm of pituitary tumors for which the development of highly effective drugs obtained the best results, allowing to avoid neurosurgery in most cases. The impressive improvement of neurosurgical endoscopic techniques allows a far better definition of the tumoral tissue during surgery and the remission of endocrine symptoms in many patients with pituitary tumors. Consequently, this refinement of neurosurgery is changing the therapeutic strategy in prolactinomas, allowing the definitive cure of some patients with permanent discontinuation of medical therapy.
Identifiants
pubmed: 35000899
doi: 10.1530/EJE-21-0977
pmc: PMC8859924
doi:
Substances chimiques
Dopamine Agents
0
Types de publication
Journal Article
Langues
eng
Sous-ensembles de citation
IM
Pagination
P1-P33Références
Drugs. 1996 Jun;51(6):954-65
pubmed: 8736617
Endocrine. 2018 Nov;62(2):470-476
pubmed: 30088141
J Clin Endocrinol Metab. 1987 May;64(5):1021-6
pubmed: 3558723
Neuroendocrinology. 2019;109(1):42-50
pubmed: 30481756
Pituitary. 2008;11(3):247-54
pubmed: 18270842
Lancet Oncol. 2019 Jan;20(1):159-164
pubmed: 30473468
Endocr Pract. 2014 Jan;20(1):70-4
pubmed: 24013992
J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2013 Aug;84(8):843-9
pubmed: 23243265
Neuroendocrinology. 2019;109(1):70-76
pubmed: 30943495
Clin Endocrinol (Oxf). 2005 Jun;62(6):633-43
pubmed: 15943822
Pituitary. 2014 Apr;17(2):150-6
pubmed: 23504371
Pan Afr Med J. 2019 Jun 24;33:138
pubmed: 31558936
Science. 1972 Sep 29;177(4055):1205-7
pubmed: 5057627
J Clin Endocrinol Metab. 1998 Mar;83(3):807-13
pubmed: 9506732
J Clin Endocrinol Metab. 1988 Jul;67(1):124-30
pubmed: 3379129
Endocrine. 2018 Aug;61(2):343-348
pubmed: 29948930
J Clin Endocrinol Metab. 2010 Jun;95(6):2672-9
pubmed: 20357175
J Neurosurg. 2019 Aug 2;:1-10
pubmed: 31374549
Acta Endocrinol (Copenh). 1991 Oct;125(4):392-6
pubmed: 1957557
N Engl J Med. 2013 Nov 21;369(21):2012-2020
pubmed: 24195502
Neurosurg Focus. 2012 Jun;32(6):E2
pubmed: 22655691
Arch Gynecol Obstet. 1999 Nov;263(1-2):45-50
pubmed: 10728629
Endocr Rev. 2006 Aug;27(5):485-534
pubmed: 16705142
Clin Endocrinol (Oxf). 2000 Mar;52(3):319-27
pubmed: 10718830
Pituitary. 2020 Feb;23(1):52-57
pubmed: 31802331
Neuroendocrinology. 2019;109(1):57-69
pubmed: 30677777
Clin Neurol Neurosurg. 2019 Jan;176:53-60
pubmed: 30529652
Horm Metab Res. 2014 Dec;46(13):939-42
pubmed: 25230324
Hemodial Int. 2017 Apr;21(2):190-196
pubmed: 27774730
Endocrine. 2017 Apr;56(1):33-42
pubmed: 27817141
Clin Endocrinol (Oxf). 2019 Mar;90(3):457-467
pubmed: 30548674
Endocrine. 2021 Jun;72(3):928-931
pubmed: 32949349
Horm Res. 2009;72(4):197-205
pubmed: 19786791
J Clin Endocrinol Metab. 2012 Sep;97(9):2990-3011
pubmed: 22723327
Clin Endocrinol (Oxf). 2020 May;92(5):421-427
pubmed: 31957911
Pituitary. 2012 Mar;15(1):71-83
pubmed: 21918830
J Clin Endocrinol Metab. 2010 Apr;95(4):1708-16
pubmed: 20164287
Endocrine. 2017 Feb;55(2):618-624
pubmed: 27601019
Eur J Endocrinol. 2009 Jul;161(1):163-9
pubmed: 19359408
Pituitary. 2014 Oct;17(5):451-6
pubmed: 24078319
J Clin Chem Clin Biochem. 1990 Feb;28(2):65-81
pubmed: 2184194
BMJ. 2008 Apr 26;336(7650):924-6
pubmed: 18436948
Eur J Endocrinol. 2010 Oct;163(4):515-22
pubmed: 20685833
J Clin Endocrinol Metab. 1997 Nov;82(11):3574-9
pubmed: 9360509
J Clin Endocrinol Metab. 2018 Sep 11;:
pubmed: 30215804
Am J Pathol. 1995 Mar;146(3):695-705
pubmed: 7534043
Eur J Endocrinol. 2017 Mar;176(3):323-328
pubmed: 28073906
Radiology. 2003 Aug;228(2):533-8
pubmed: 12819334
Eur J Endocrinol. 2015 May;172(5):R205-13
pubmed: 25805896
Endocrine. 2003 Feb-Mar;20(1-2):75-82
pubmed: 12668871
Neuroendocrinology. 2019;109(1):7-19
pubmed: 30889571
J Pediatr Endocrinol Metab. 2000 Mar;13(3):261-7
pubmed: 10714751
Neuroendocrinology. 2019;109(1):20-27
pubmed: 30731464
Clin Endocrinol (Oxf). 2017 Nov;87(5):508-514
pubmed: 28626987
J Endocrinol Invest. 2000 Dec;23(11):765-70
pubmed: 11194712
JNCI Cancer Spectr. 2018 Dec 04;2(4):pky055
pubmed: 31360875
Nat Rev Endocrinol. 2015 May;11(5):265-75
pubmed: 25781857
J Clin Neurosci. 2009 Nov;16(11):1421-4
pubmed: 19699096
Endocr Pract. 2006 Jan-Feb;12(1):29-34
pubmed: 16524860
N Engl J Med. 2007 Jan 4;356(1):29-38
pubmed: 17202453
Endocr Pract. 2021 Apr;27(4):312-317
pubmed: 33720014
Eur J Pediatr. 2018 Jan;177(1):125-132
pubmed: 29168011
Endocr Pract. 2011 May-Jun;17(3):e55-8
pubmed: 21324816
Clin Endocrinol (Oxf). 2001 Mar;54(3):295-300
pubmed: 11298080
Radiology. 2018 Nov;289(2):517-534
pubmed: 30204075
Endocr Connect. 2019 May 1;8(5):528-535
pubmed: 30939449
N Engl J Med. 2007 Jan 4;356(1):6-9
pubmed: 17202450
J Clin Endocrinol Metab. 2008 Mar;93(3):666-73
pubmed: 18171699
J Clin Transl Endocrinol. 2021 Jun 17;24:100258
pubmed: 34195008
Pituitary. 2021 Apr;24(2):269-283
pubmed: 33200305
Pituitary. 2018 Feb;21(1):107
pubmed: 29124563
Pituitary. 2012 Jun;15(2):135-45
pubmed: 21948464
Pituitary. 2020 Jun;23(3):307-313
pubmed: 32274622
N Engl J Med. 2007 Jan 4;356(1):39-46
pubmed: 17202454
J Neurooncol. 2014 May;117(3):421-8
pubmed: 24146188
J Clin Endocrinol Metab. 2020 Dec 1;105(12):
pubmed: 32930718
Pediatr Endocrinol Rev. 2004 Nov;2 Suppl 1:108-14
pubmed: 16456489
Pituitary. 2020 Jun;23(3):314-321
pubmed: 32219718
JAMA. 2016 Sep 6;316(9):952-61
pubmed: 27599330
Curr Pain Headache Rep. 2012 Aug;16(4):365-70
pubmed: 22639180
Mayo Clin Proc. 2017 Jan;92(1):114-128
pubmed: 27916394
J Clin Med. 2019 Dec 13;8(12):
pubmed: 31847209
Neuroendocrinology. 2020;110(7-8):595-603
pubmed: 31525736
Pituitary. 2015 Dec;18(6):820-30
pubmed: 25962347
Ment Health Clin. 2016 Jun 29;6(4):185-190
pubmed: 29955468
Endocrine. 2018 Jan;59(1):16-29
pubmed: 29177641
Ann Endocrinol (Paris). 2007 Jun;68(2-3):106-12
pubmed: 17540335
Clin Endocrinol (Oxf). 2014 May;80(5):642-8
pubmed: 24256562
Eur J Endocrinol. 2021 May 24;185(1):99-108
pubmed: 33914699
J Endocrinol Invest. 2021 Mar;44(3):531-539
pubmed: 32594452
Lancet. 1982 Sep 18;2(8299):657-8
pubmed: 6125789
Eur J Endocrinol. 2017 Jul;177(1):R13-R26
pubmed: 28351913
J Clin Endocrinol Metab. 2002 Jul;87(7):3180-6
pubmed: 12107221
Pituitary. 2011 Sep;14(3):259-65
pubmed: 21221817
CNS Drugs. 2014 May;28(5):421-53
pubmed: 24677189
Clin Chem. 2003 Sep;49(9):1504-9
pubmed: 12928232
J Reprod Med. 1999 Dec;44(12 Suppl):1075-84
pubmed: 10649814
J Endocrinol Invest. 2005 Jan;28(1):12-7
pubmed: 15816365
Pituitary. 2020 Feb;23(1):58-64
pubmed: 31686376
World Neurosurg. 2016 Mar;87:65-76
pubmed: 26548828
Clin Endocrinol (Oxf). 2014 Jun;80(6):863-8
pubmed: 24274365
Endocrine. 2016 Feb;51(2):205-10
pubmed: 26336835
Pituitary. 2015 Feb;18(1):108-15
pubmed: 24700366
Endocr Pract. 2015 Nov;21(11):1240-7
pubmed: 26247115
N Engl J Med. 1994 Oct 6;331(14):904-9
pubmed: 7915824
Ann Clin Biochem. 2005 May;42(Pt 3):175-92
pubmed: 15949152
N Engl J Med. 1986 Aug 28;315(9):542-6
pubmed: 3736637
J Clin Endocrinol Metab. 2015 Mar;100(3):1177-86
pubmed: 25532043
Endocr J. 1995 Jun;42(3):413-20
pubmed: 7670571
N Engl J Med. 2010 Apr 1;362(13):1219-26
pubmed: 20357284
J Neurol Surg B Skull Base. 2018 Feb;79(1):91-114
pubmed: 29404245
Endocrinol Metab Clin North Am. 2015 Mar;44(1):171-80
pubmed: 25732653
Endocrine. 2011 Jun;39(3):288-93
pubmed: 21479837
J Neurooncol. 2006 Aug;79(1):41-3
pubmed: 16598425
J Clin Endocrinol Metab. 2008 Dec;93(12):4721-7
pubmed: 18812485
Pituitary. 2015 Oct;18(5):745-51
pubmed: 25500765
J Clin Diagn Res. 2017 Jul;11(7):OC30-OC33
pubmed: 28892958
J Clin Endocrinol Metab. 1998 Aug;83(8):2777-80
pubmed: 9709946
Eur J Endocrinol. 2016 Sep;175(3):R89-96
pubmed: 27207245
Pituitary. 2018 Oct;21(5):545-555
pubmed: 30062664
J Clin Endocrinol Metab. 2012 Jul;97(7):2211-6
pubmed: 22774208
Pituitary. 2011 Mar;14(1):68-74
pubmed: 20878243
J Clin Endocrinol Metab. 2010 Nov;95(11):E373-83
pubmed: 20685857
Eur J Endocrinol. 2020 Sep;183(3):C11-C13
pubmed: 32508315
Pituitary. 2020 Apr;23(2):189-199
pubmed: 31691893
N Engl J Med. 1977 Mar 17;296(11):589-600
pubmed: 840242
Eur J Endocrinol. 2009 May;160(5):747-52
pubmed: 19223454
J Clin Endocrinol Metab. 2000 Jun;85(6):2247-52
pubmed: 10852458
Eur J Endocrinol. 2012 Nov;167(5):651-62
pubmed: 22918301
Contraception. 1983 Jan;27(1):69-73
pubmed: 6839760
Endocr Pract. 2020 Nov;26(11):1304-1311
pubmed: 33471661
Pituitary. 2011 Sep;14(3):222-30
pubmed: 21170594
Eur J Endocrinol. 2014 Jun;170(6):R213-27
pubmed: 24536090
Pituitary. 2018 Dec;21(6):561-570
pubmed: 30116971
J Clin Endocrinol Metab. 1992 Sep;75(3):692-7
pubmed: 1517356
N Engl J Med. 2003 Nov 20;349(21):2023-33
pubmed: 14627787
Neuro Endocrinol Lett. 2015;36(8):745-9
pubmed: 26921574
Clin Chem Lab Med. 2017 May 1;55(6):817-825
pubmed: 28222020
AJNR Am J Neuroradiol. 2007 Nov-Dec;28(10):2023-9
pubmed: 17898201
Eur J Endocrinol. 2008 Jan;158(1):11-8
pubmed: 18166812
Neurol India. 2011 Jul-Aug;59(4):532-6
pubmed: 21891928
Pituitary. 2014 Apr;17(2):97-102
pubmed: 23468127
J Clin Endocrinol Metab. 2010 Jan;95(1):43-51
pubmed: 19880787
Endocrine. 2017 Mar;55(3):691-696
pubmed: 27435590
J Clin Endocrinol Metab. 2019 Jul 1;104(7):2527-2534
pubmed: 30848825
J Clin Endocrinol Metab. 2018 May 1;103(5):1715-1744
pubmed: 29562364
Endocrine. 2018 Jan;59(1):50-61
pubmed: 29043560
Pituitary. 2020 Feb;23(1):16-26
pubmed: 31659622
J Clin Endocrinol Metab. 2020 Dec 1;105(12):
pubmed: 32942295
J Am Coll Surg. 2001 Dec;193(6):651-9
pubmed: 11768682
Eur J Endocrinol. 2007 Aug;157(2):133-9
pubmed: 17656590
Clin Endocrinol (Oxf). 2018 Sep;89(3):346-353
pubmed: 29894000
Contraception. 1998 Aug;58(2):69-73
pubmed: 9773260
Neuroendocrinology. 2019;109(1):51-56
pubmed: 30404098
Pituitary. 2019 Aug;22(4):411-421
pubmed: 31222579
J Clin Endocrinol Metab. 2002 Oct;87(10):4447-51
pubmed: 12364416
Pituitary. 2003;6(1):19-27
pubmed: 14674720
Pituitary. 2020 Feb;23(1):27-37
pubmed: 31522358
Pituitary. 2017 Apr;20(2):225-230
pubmed: 27757801
J Clin Endocrinol Metab. 2011 Feb;96(2):273-88
pubmed: 21296991
J Clin Endocrinol Metab. 2015 Sep;100(9):3288-96
pubmed: 26126205
Pituitary. 2011 Dec;14(4):351-7
pubmed: 19152032
BMJ. 2004 Jun 19;328(7454):1490
pubmed: 15205295
J Clin Endocrinol Metab. 2004 Apr;89(4):1704-11
pubmed: 15070934
Pituitary. 2020 Feb;23(1):45-51
pubmed: 31853793
Gen Hosp Psychiatry. 2008 Jul-Aug;30(4):378-80
pubmed: 18585544
Endocrine. 2014 Sep;47(1):64-9
pubmed: 24985062
Eur J Endocrinol. 2021 Aug 23;185(3):G1-G33
pubmed: 34425558
J Neurosurg. 2015 Apr;122(4):803-11
pubmed: 25658782
Pituitary. 2017 Oct;20(5):489-498
pubmed: 28884415
Endocrine. 2015 Feb;48(1):76-8
pubmed: 25112228
Pituitary. 2009;12(2):96-104
pubmed: 18338266
Clin Endocrinol (Oxf). 1988 Jan;28(1):1-6
pubmed: 3168298
Pituitary. 2017 Dec;20(6):676-682
pubmed: 28828544
Am Fam Physician. 2012 Jun 1;85(11):1073-80
pubmed: 22962879
Eur J Endocrinol. 2021 Sep 01;185(4):587-595
pubmed: 34374649
Eur J Endocrinol. 2018 Mar;178(3):265-276
pubmed: 29330228
Horm Metab Res. 2018 Jul;50(7):562-567
pubmed: 29895074
J Clin Endocrinol Metab. 2007 Aug;92(8):2861-5
pubmed: 17682084
Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2019 Apr;33(2):101278
pubmed: 31208872
Pituitary. 2011 Dec;14(4):299-306
pubmed: 21301967
Front Endocrinol (Lausanne). 2015 Feb 04;6:11
pubmed: 25699020
Brain. 2005 Aug;128(Pt 8):1921-30
pubmed: 15888539
Cephalalgia. 2014 Jun;34(7):493-502
pubmed: 24351278
Clin Endocrinol (Oxf). 1998 May;48(5):547-53
pubmed: 9666865
Clin Endocrinol (Oxf). 2010 Aug;73(2):236-42
pubmed: 20455894
Clin Neurol Neurosurg. 2013 Sep;115(9):1621-5
pubmed: 23498159
Endocrine. 2014 Dec;47(3):889-94
pubmed: 24711223
Clin Pharmacokinet. 2003;42(7):633-45
pubmed: 12844325
Eur J Endocrinol. 2006 May;154(5):753-8
pubmed: 16645024
Clin Endocrinol (Oxf). 2002 Feb;56(2):159-67
pubmed: 11874406
J Sex Med. 2018 Jun;15(6):820-838
pubmed: 29803351
Endocrinol Metab (Seoul). 2014 Sep;29(3):280-92
pubmed: 25309786
Neurosurgery. 2008 Oct;63(4):709-18; discussion 718-9
pubmed: 18981881
Pituitary. 2018 Aug;21(4):425-430
pubmed: 29654440
Aust N Z J Obstet Gynaecol. 2020 Jun;60(3):405-411
pubmed: 31583693
Acta Neuropathol. 2017 Oct;134(4):521-535
pubmed: 28821944
Front Endocrinol (Lausanne). 2020 Aug 04;11:527
pubmed: 32849307
J Neurosurg. 2002 Aug;97(2):307-14
pubmed: 12186458
J Clin Endocrinol Metab. 2020 Mar 1;105(3):
pubmed: 31580439
Pituitary. 2008;11(1):21-8
pubmed: 17661178
Endocr Connect. 2017 Nov;6(8):580-588
pubmed: 28954743
Horm Res. 1985;22(3):239-46
pubmed: 4054844
J Neurosurg. 2018 Dec 1;129(Suppl1):55-62
pubmed: 30544290
J Matern Fetal Neonatal Med. 2019 Apr;32(7):1155-1159
pubmed: 29103345
J Clin Endocrinol Metab. 2020 Mar 1;105(3):
pubmed: 31665485
J Clin Endocrinol Metab. 1989 Feb;68(2):412-8
pubmed: 2918052
Endocrine. 2018 Jun;60(3):532-534
pubmed: 29214441
World Neurosurg. 2017 Dec;108:436-446
pubmed: 28899832
Arch Endocrinol Metab. 2018 Mar-Apr;62(2):236-263
pubmed: 29768629
Am J Obstet Gynecol. 1982 May 15;143(2):134-8
pubmed: 7081323
Semin Cell Dev Biol. 2021 Jun;114:159-170
pubmed: 33109441
Eur J Endocrinol. 2012 May;166(5):779-86
pubmed: 22301915
J Clin Endocrinol Metab. 2013 Jun;98(6):2362-7
pubmed: 23585661
Pituitary. 2020 Apr;23(2):120-128
pubmed: 31728906
Eur J Endocrinol. 2020 Aug 1;183(2):221-231
pubmed: 32583656
Eur J Endocrinol. 2011 Apr;164(4):499-504
pubmed: 21252173
Cancer Res. 2013 Aug 1;73(15):4810-9
pubmed: 23783576
Endocrine. 2019 Feb;63(2):323-331
pubmed: 30267354
J Clin Endocrinol Metab. 2016 Oct;101(10):3709-3715
pubmed: 27459530
J Clin Endocrinol Metab. 2021 Jan 23;106(2):e711-e720
pubmed: 33247916
J Clin Endocrinol Metab. 2013 Jan;98(1):372-9
pubmed: 23162092
Eur J Endocrinol. 2010 Aug;163(2):193-200
pubmed: 20460423
Rhinology. 2008 Jun;46(2):82-5
pubmed: 18575006
J Clin Endocrinol Metab. 2016 Nov;101(11):3888-3921
pubmed: 27736313
Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2019 Apr;33(2):101290
pubmed: 31326373
J Clin Endocrinol Metab. 1999 Jul;84(7):2518-22
pubmed: 10404830
Neurosurgery. 2019 Mar 1;84(3):599-606
pubmed: 29618106
J Clin Endocrinol Metab. 1987 Feb;64(2):391-4
pubmed: 3793856
Eur J Endocrinol. 2015 Aug;173(2):269-73
pubmed: 26012587
Neurol Clin. 2016 Nov;34(4):981-998
pubmed: 27720005
Eur J Endocrinol. 2020 Feb;182(2):177-183
pubmed: 31770105
Pituitary. 2016 Aug;19(4):429-36
pubmed: 27138902
Endocrine. 2019 Sep;65(3):656-661
pubmed: 31154607
JAMA Intern Med. 2014 Dec;174(12):1930-3
pubmed: 25329919
Eur J Endocrinol. 2015 Jun;172(6):733-43
pubmed: 25792374
Endocrinol Metab Clin North Am. 2020 Sep;49(3):453-474
pubmed: 32741482
Fertil Steril. 1993 Mar;59(3):671-3
pubmed: 8458475
BMC Endocr Disord. 2020 May 19;20(1):68
pubmed: 32429916
Br J Clin Pharmacol. 2018 Sep;84(9):2152-2161
pubmed: 29858518